Serkan Taşkent

Fenerbahçe-Kalamış Yat Limanı'nı özelleştirme ihaleleri için 2024 yılındaki son ihaleye dek birkaç girişim gerçekleşti ancak yeterli istekli çıkmadığı için bu süreç sonuçlandırılamamıştı. 2024 yılındaki ihaleyi ise 27 tur süren bir hayli çekişmeli açık artırma sonucunda Vahit Karaarslan kazandı. En son artırımda Tek-Art (Koç) 504 milyon dolar'da kalmış; Vahit Karaarslan ise 505 milyon dolar'la ihaleyi kazanmıştı. 14 Eylül 2024 tarihinde ihale Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanmasına rağmen Vahit Karaarslan, 505 milyon dolarlık teklifle kazandığı ihaleden Aralık 2024'te şu açıklamayla çekildi: "Sebebini açıklayamam. İçinden çıkamayacağım bir neden yüzünden almıyorum, vazgeçtim." Bunun üzerine ikinci sıradaki Koç Grubu 40 yıllık sözleşmeyi imzalama hakkı kazandı. Özelleştirme İdaresi'nin Nisan 2024 tarihli yatırımcı tanıtım dokümanındaki rakamlar ise şöyle: 437.789 m² - Planlanan toplam marina alanı 314.541 m² - Deniz alanı 123.248 m² - Kara alanı Mevcut alanın 342.884 m²; dolayısıyla 94.905 m²'lik bir artış söz konusu. Yat bağlama kapasitesi 1.288'den 2.120'ye, mendirek alanı 24.900 m²'den 36.158 m²'ye, iskele uzunluğu 2.666 metreden 4.054 metreye çıkıyor ve 1.997 m²'lik deniz dolgusu planlanıyor. Bu da mendirek alanında yaklaşık %45 artış demek. Yani halka kapatılan bu sahil bandı bir yana Kalamış Parkı'ndan gördüğümüz Sivriada ve deniz ufkun büyük kısmı da artık görünemeyecek.

Sadece tutuklanmadan önceki ve sonraki paylaşımlarına bakın. Tutuklanmadan önceki son paylaşımında hakkında iftiralarda bulunduğunu söyleyerek şikâyetçi olduğu ve ağır ithamlarda bulunduğu Erkan Çakır'la bugün hiç gocunmadan aynı partide siyaset yapıyor mesela. Tutukluluk sonrasında ise bir yıl süren sessizliğini Kılıçdaroğlu'nun resmine, milli birlik ve beraberliğe ve iktidarın iç ve dış politikalarına sahip çıkan açıklamalarla bozuyor. Ardından NATO zirvesi öncesi gerçekleştirilen toplu tutuklamaları güvenlikçi bir dille meşrulaştırıyor; NATO ev sahipliği, Mekke Anlaşması, Terörsüz Türkiye övgülerinin yanında devletin bekası ve milli birlik söylemleriyle iktidarın siyasi repertuvarını neredeyse eksiksiz biçimde benimsiyor. Paylaşımlarında Akın Gürlek'e selam göndermeyi de ihmal etmiyor. Bütün bunları yaparken Ekrem İmamoğlu'nun ve tutuklu yol arkadaşlarının adını tek bir kere anmıyor. Siyasi liyakat, düşünsel birikim ve ideolojik tutarlılık yerine kişisel ilişkilerin, güç dengelerinin ve konjonktürel pozisyon alışların belirleyici olduğu bir kadro siyasetinin sonucudur. Daha da yazacak çok şey var.

Rektörlük makamı devrediliyor ama üniversitenin yerleşik cinsiyet rejimi sapasağlam yerinde duruyor maşallah. ♂️🧿

Bahçelievler Belediyesi'nde durum artık öyle bir noktaya gelmiş ki belediyeye ilişkin neredeyse bütün haberler, başkanın kişisel hesabından, kendisine görünürlük ve etkileşim sağlamak üzere paylaşılıyor. Belediyenin resmi sosyal medya hesabı olan @BahcelievlerBel'in son paylaşımının ise 15 Temmuz'a ilişkin olduğu ve üzerinden dört ay geçtiği görülüyor. Böyle bir halkla ilişkiler, böyle bir kurumsal iletişim politikası olabilir mi? Belediyelerin sosyal medya hesapları yalnızca duyuru ve tanıtım kanalları değildir. Aynı zamanda kamu hizmetlerinin, yatırımların, etkinliklerin ve kurumsal faaliyetlerin kayda geçtiği, geriye dönük olarak izlenebildiği birer kamusal hafıza alanıdır. Kişiler gelip geçer, kurumlar kalıcıdır. Belediye başkanlığı kişisel bir marka, belediyenin kurumsal hesapları da o markanın tanıtım mecrası değildir. Söz konusu olan bir kişinin sosyal medya performansı değil, kamu kurumunun yurttaşlara karşı bilgilendirme sorumluluğudur.

Türkiye'de belediye başkanlarının, kamu kaynaklarını kişisel tanıtımları için kullanarak kendilerine bir persona ve hikâye inşa etmeleri; isimlerini ve görünürlüklerini belediyenin kurumsal kimliğinin önüne çıkarma uygulamaları artık neredeyse olağanlaştı. Üstelik bu kişiselleştirme yalnızca seçilmiş siyasilerin tercihi olarak da kalmıyor; kimi örneklerde bürokratların dahi aynı dili ve yaklaşımı benimsediğini görüyoruz. Ancak kamu bütçesiyle hazırlanan iletişim görsellerinden kamu binalarındaki tabelalara, belediye promosyonlarından açılışlarda kullanılan arka planlara kadar belediyenin kurumsal kimliği neredeyse tamamen silinirken hemen her alanda belediye başkanının isminin bu denli öne çıkarıldığı bir örnekle ilk kez karşılaşıyorum. İşim gereği yıllar boyunca siyasal iletişimin içinde bulundum; bu alanda yoğun kişisel deneyimlerim de oldu. Buna rağmen, kişisel görünürlüğün belediyenin kurumsal kimliğini bu ölçüde gölgede bıraktığı bir uygulamaya ilk kez rastlıyorum.

Geçtiğimiz ay vesaire'de Ahmet Kaya ve Adalar’da sabah yogası başlıklı uzunca bir yazım vardı. Özetle şunları söylemiştim: "...belediyenin kültür politikası, yalnızca insanlara gündelik hayatın içinde nefes alabilecekleri alanlar yaratmakla sınırlanamaz. Belediyelerin kamusal işlevlerinden biri de içinde bulunulan siyasal ve toplumsal koşulları görünür kılmak, ortak deneyimlerin kamusal olarak ifade edilebileceği alanlar açmak ve kentlilerin yalnızca kültürel tüketiciler olarak değil, siyasal özneler olarak da birbirleriyle ilişki kurabilecekleri imkânlar yaratmaktır. Siyasal baskının gündelik hayatın içerisine bu ölçüde yerleştiği bir dönemde, “hayat devam ediyor” duygusunu üretmek tek başına nötr bir tercih değildir. Hayatın olağan akışını sürdürmek ile siyasal olarak üretilen bir olağanlığı yeniden üretmek aynı şey değildir. Bu nedenle sorulması gereken, kamusal alanlarda bir araya gelişlerin neden insanların yaşadıkları siyasal deneyimler üzerine birlikte düşünebilecekleri, yaşananları hatırlayabilecekleri ve gündelik hayat içerisinde yeniden siyasal özneler olarak birbirleriyle ilişki kurabilecekleri alanlara dönüştürülemediğidir. Buna ilişkin kültürel seçkilerden neden özellikle kaçınılıyor? Sanatçılar ve etkinlikler neden içinde bulunulan siyasal momentle ilişki kuracak biçimde seçilmiyor? Burada sorun sanatçıların siyasal cesaretinden mi, belediyelerin tercih ve sınırlarından mı, yoksa her ikisinin kesiştiği daha geniş bir kurumsal çekingenlikten mi kaynaklanıyor? Belediyelerin sahip olduğu kamusal imkânlar neden yaşanan siyasal deneyimi görünür kılacak biçimde kullanılmıyor? Bugünün koşullarının 1990’ların koşullarından çok daha ağır olduğunu ve belediyelerin üzerinde taşıdığı siyasal ve kurumsal risklerin geçmişle karşılaştırılamayacak ölçüde arttığını kabul ederek soruyorum; iktidar siyasal alanı böylesine daraltırken, muhalefet belediyeleri ellerindeki kültürel alanı neden aynı ölçüde siyasal bir karşı kamusal alan kurmak için kullanamıyor? Belediyelerin kültür politikaları yalnızca kentlilere sunulan sahne sanatları etkinliklerinin toplamından ibaret değildir; hangi hafızaların görünür olacağına, hangi toplumsal deneyimlerin kamusal alanda karşılaşacağına ve siyasal baskının gündelik hayat içerisinde nasıl anlamlandırılacağına ilişkin bir kamusal tercih alanıdır. Belediyelerin sahip olduğu kültür kurumları, kamusal mekânlar, sanatçılar, etkinlikler ve kentlilerle kurduğu ilişkiler, baskının karşısında yalnızca insanların gündelik hayatlarını sürdürebilmelerini sağlayan alanlar olarak mı kalacak; yoksa ortak hafızanın ve karşı temsilin üretilebildiği, siyasal baskıya rağmen başka bir kamusal hayatın kurulabildiği alanlara mı dönüşecek? Asıl mesele burada düğümleniyor: Bugün muhalefet belediyeleri, iktidarın daralttığı siyasal alanın dışında değil, tam tersine gündelik hayatın içerisinde nasıl bir siyasal karşı kamusal alan kuracak?" İlgilisine yazının tamamı: vesaire.press/ahmet-kaya-ve-…

Birinci Dünya Savaşı sonrasında Almanya'da geliştirilen Dolchstosslegende (Arkadan Hançerlenme Efsanesi), askeri yenilgiyi cephedeki koşullarla değil, içerideki hainlerin ihanetiyle açıklayan bir milliyetçi mitti. Alman ulusunun sosyalistler, cumhuriyetçiler ve Yahudiler tarafından arkadan hançerlendiği ileri sürülüyor; siyasal muhalefet de başlı başına ulusal varlığa yönelmiş bir tehdit olarak kodlanıyordu. Türkiye'de 2000'lerin başından itibaren Türk Solu dergisi çevresinde filizlenen, bugün ise alternatif sağ internet influencer'ları ve kanzi kültürüyle palazlanan anlatı da benzer bir mantıkla işliyor. Sadece Kürtler, sosyalistler, liberaller veya İslamcılar değil; sinema oyuncularından avukatlara, Merkez Hakem Komitesi'nden makarna şirketlerine toplu hâlde Türk ulusunu içeriden hançerleyen unsurlar olarak bu coğrafya için tasarlandığı iddia edilen bir "Türksüzleştirme" projesinin parçaları olarak sunuluyor. Bunu yaparken de ABD kaynaklı alternatif sağ kültürü; her türlü ırkçılığı, homofobisi, kadın ve yabancı düşmanlığıyla birlikte sahipleniliyor. İçi boşaltılmış bir Atatürk sembolizmi ve Türklük fetişizmine indirgenmiş, halk egemenliği ve siyasal eşitlik ilkelerinden tamamen kopartılmış bir cumhuriyetçilik anlayışı da buna eşlik ediyor. Bir makarna paketinin üzerindeki Türk kelimesinin kaldırılması üzerinden ulus egemenliğinin tehdit altında olduğu yaygarası koparılırken; kayyumlarla seçmen iradesinin gasp edilmesine ve seçilmiş siyasetçilerin hapsedilmesine sessiz dahi kalınmayıp hatta bu aktörlerin siyasal pozisyonları üzerinden "oh olsun" çekiliyor. Bu örnekte görüldüğü üzere linç kültürü de bu yaygaranın en önemli araçlarından biri olarak, söz konusu anlatıya en küçük bir itaatsizlik olabilecek girişimleri dahi kolektif bir sosyal linçle karşı karşıya bırakıyor.

Biz de sizlerle gurur duyuyoruz.

Türkiye’de siyasal alanı kuşatan sağcılaşmayı yalnızca AKP iktidarının politikalarıyla ya da Cumhur İttifakı’nın kurumsal varlığıyla açıklamak mümkün değil. Sağ söylem ve sembollerin toplumsal ve siyasal hayatın farklı alanlarında hâkim olması, aynı zamanda muhalefetin sınırlarını da belirleyen bir ideolojik hegemonya üretti. Bir zamanlar demokratik siyasetin dışına itilmesi, kamusal alanda mahkûm edilmesi ya da en azından marjinalleştirilmesi beklenen söylemler ve semboller bugün ana akım siyasal dili oluştururken bunlara itiraz eden yaklaşımlar, ana akımın dışına düşen radikal tutumlar gibi sunuluyor. Cumhur İttifakı’nın başarısı da yalnızca iktidarını hayatın her alanına kılcallaştırmasında değil, siyasal olanın sınırlarını kendi ideolojik kabulleri doğrultusunda yeniden belirlemesinde yatıyor. Bir siyasal hareketin başarısı, onu destekleyen bütün siyasal tutumların sorgulanmaksızın yan yana getirilmesiyle değil, hangi söylemlerin ve pratiklerin o hareketin ilkeleriyle bağdaşmadığının açıklıkla ortaya konulmasıyla mümkündür. İdeolojik sınırlarını çizemeyen bir siyasal hareket, bir süre sonra karşı çıktığı siyasal hattın sınırları içinde siyaset yapmaya mahkûm olur. Misal; belediye başkanınız kent meydanına bozkurt işareti yapan MHP’li bir futbolcunun heykelini dikip açılışında “bu heykele ancak tatlı su solcuları itiraz eder” diyerek solu hedef alıyor, tutukluluğunun ikinci ayında ise serbest bırakılması hâlinde “kedi gibi” bir köşede duracağını söylüyorsa bir süre sonra tutsak cumhurbaşkanı adayınızı “küresel bir proje” olarak hedef alan, Yeni Parti sürecini gayrimeşrulaştıran ve butlancıların desteğini alan bir İstanbul Barosu başkan adayına sizin partilileriniz de destek verir ve üstelik bu aday seçildikten sonra bozkurt işaretleriyle kutlamalara katılır. Burada sorgulanması gereken tek tek kişilerin tercihleri değil, bütün bu tercihleri aynı siyasal çatı altında tutarlı kılmaya çalışan ideolojiksizlik anlayışıdır. Sorun münferit tercihler değil, muhalefetin kendi ideolojik sınırlarını yitirmiş olması ve bunu normalleştirmesidir. Dolayısıyla geriye yalnızca bu kaybın hangi semboller, hangi ittifaklar, hangi siyasal normlar üzerinden gerçekleştiğini görmek kalmıştır.

Fenerbahçe’nin Kadıköy’le kurduğu bütün duygusal ilişkileri -şimdilik- bir kenara bırakalım. Eşine benzerine as rastlanır bu 120 yıllık geçmişi, stadının Kadıköy belleğindeki yerini, onlarca tezahürata ve besteye konu olmuş Kadıköy algısını, kent kimliğini, takım kimliğini, taraftarlığı ve bütün bunların etrafında biriken tarihsel hafızayı şimdilik bir paranteze alalım. Maltepe’de neyin, neden olamayacağını da bir başka tartışmanın konusu diyerek bir kenara bırakalım. Bütün bunları bir kenara bırakalım ve yalnızca şuna odaklanalım: Fenerbahçe’nin ve Kadıköy’ün geleceğine ilişkin bu kararlar hangi ekonomik çıkar ve rant grupları tarafından hangi ilişkiler içerisinde alınıyor? Aziz Yıldırım’ın, bu sürecin, kendisinden iki önceki yönetim kurulunun onay vermesiyle başladığına ilişkin açıklamasını esas aldığımızda bu dönemde, yani Ali Koç’un Fenerbahçe başkanlığı döneminde Koç Grubu’nun bağlı ortaklığı Kalamış Yat Limanı’nın 40 yıllık işletme hakkını aldığını ve bununla birlikte Hamdi Akın’ın Fenerbahçe’de asbaşkanlık yaptığı dönemde, Söğütlüçeşme’de Terminal Kadıköy projesini hayata geçirdiğini biliyoruz. Böylece Kadıköy’de stadyum arazisini kuzeyden (Terminal Kadıköy) ve güneyden (Kalamış-Fenerbahçe Yat Limanı) çevreleyen iki proje olarak bir yanda kıyının ekonomik değerini artıran, diğer yanda kentin ulaşım altyapısıyla iç içe geçmiş bir alanı devasa bir tüketim mekânına dönüştüren projeler bulunuyor. Şimdi ise söz konusu arazilerin tam ortasında, Fenerbahçe’nin 120 yılı aşan tarihsel geçmişinin mekânı olan stadyumun yerinden edilerek Maltepe’ye taşınması seçeneği önümüze konuluyor. Peki, bu taşınmanın karşılığında mevcut stadın, Dereağzı’nın ve çevresindeki arazilerin geleceği ne olacak? Bu alanlar hangi projelere açılacak, kimlerin yatırımına konu olacak, nasıl bir ekonomik değer yaratacak? Bu noktada Fenerbahçe’nin stadının taşınmasıyla ortaya çıkacak yeni mekânsal düzende kulüp yöneticilerinin temsil ettiği sermaye çevrelerinin aynı dönemde Kadıköy’de büyük ölçekli yatırımlar gerçekleştirmesi ve kulübün kullanımındaki yüksek değerli alanların geleceğine ilişkin kararların gündeme gelmesi, açıklığa kavuşturulması gereken ciddi sorular doğurmuyor mu? Kalamış’tan Dereağzı’na, mevcut stadyum arazisinden Söğütlüçeşme’ye uzanan bu güzergâhta karşımıza çıkan şey, yalnızca birbirinden bağımsız projeler mi? Yoksa kıyıların, ulaşım alanlarının ve spor tesislerinin ekonomik değerinin yeniden tanımlandığı; kamusal mekânların tüketim komplekslerine dönüştürüldüğü daha geniş bir kent politikası mı? Kulüp yönetimlerinin kararları yalnızca sportif ve mali sonuçlar doğurmadığı; kentin kamusal varlıklarının, yüksek değerli arazilerinin ve ortak geleceğinin nasıl şekilleneceğini de etkilediği bir düzende bir spor kulübünün yönetiminde görev alan isimlerin, aynı dönemde kentteki büyük ölçekli komşu yatırımlarla ekonomik ilişkilerinin bulunması; kulübün geleceğini belirleyen kararların da bu yatırımlarla kesişmesi, olası çıkar çatışmalarının açıklığa kavuşturulmasını gerektirmez mi? Eğer bu kararların alınmasında etkili olanlarla, kararların sonucunda ortaya çıkacak ekonomik değerden yararlanacak olanlar aynı çevrelerde kesişiyorsa, bu durum nasıl açıklanacak? Fenerbahçelilerden ve Kadıköylülere ait kamusal tartışmadan uzak tutulan kararlar, sonunda kentin en değerli alanlarını yeni rant projelerine açacaksa, burada yalnızca bir stadyumun yerinin değiştirilmesini mi konuşuyoruz yoksa Fenerbahçe’nin adı, yönetim gücü ve toplumsal aidiyeti kullanılarak Kadıköy’ün geleceğinin yeniden düzenlenmesini; bu düzenlemenin ekonomik kazancının ise belirli sermaye çevrelerine aktarılmasını mı tartışmamız gerekiyor?