Alan Sermiyan

BİR ASIR ÖNCE KÜRDİSTAN TEÂLÎ CEMİYETİ, BUGÜN HEVBENDÎ: DEĞİŞEN İSİMLER, DEĞİŞMEYEN ZİHNİYET! 7 Kasım 2026 tarihinde Diyarbakır'da, 170 siyasetçi ve davetlinin katılımıyla “Kürdistan Ulusal İttifakı Konferansı” düzenlenmiş. Basına kapalı gerçekleştirilen konferansın ardından 9 Kasım'da Kürdistan Ulusal İttifakı (HEVBENDÎ) adlı oluşumun kurulduğu açıklanmış. Konferans, “Ey Reqîb” marşının okunması ve “Kürdistan şehitleri” için saygı duruşuyla başlamış. Peki, bu ittifak ne istiyor? Hangi siyasi anlayışı temsil ediyor? Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu esaslarıyla ilişkisi nedir? AYRI MİLLET, AYRI ÜLKE, AYRI EGEMENLİK TALEBİ Kuruluş bildirgesinde Kürtler ayrı bir millet, Kürdistan bu milletin ülkesi, kendi kaderini tayin hakkı ise siyasi egemenlik talebinin dayanağı olarak tanımlanıyor. Bildirgedeki ifade açık: “Kürt milleti de diğer milletler gibi bu haklarını hiçbir engelle karşılaşmadan kullanabilmeli, kendi kaderini belirleyebilmeli, kendi ülkesi Kürdistan üzerinde egemenliğe ve siyasal statüye sahip olmalı ve kendisini yönetebilmelidir.” Bildirgede bununla da yetinilmiyor. Millet, millî kimlik, vatan ve vatandaşlık temelinde bütünleşme yaklaşımına karşı şu ifadeler kullanılıyor: “Kürt milletinin ulusal varlığını, kolektif haklarını ve kendi kaderini belirleme iradesini tanımayan ya da bu hakları farklı siyasal projeler içerisinde etkisizleştiren veya ortadan kaldıran Türk Devleti’nin de, entegrasyonist kesimlerin de yaklaşımlarını kabul etmemektedir. Kürt milletinin ulusal haklarını göz ardı eden hiç bir anlayışla, iş birliği ve ittifak ilişkileri kurmak mümkün değildir. Ulusal ittifakın ve iş birliğinin temel koşulu; Kürt milletinin varlığının, ulusal haklarının ve özgür iradesinin tanınması ve bunlara saygı gösterilmesidir, ulus-ülke hakikatımızın tanınmasıdır.” Kürtleri ayrı bir siyasi millet, Kürdistan'ı bu milletin ülkesi ve kendi kaderini tayin hakkını egemenlik talebinin dayanağı olarak kabul eden bir siyasi anlayış ortaya konulmaktadır. Üstelik “Kürdistan'ın dört parçasındaki” siyasi güçlerle dayanışma geliştirilmesi, bu taleplerin uluslararası hukuk ve diplomasi yoluyla savunulması öngörülüyor. İttifakın kurucularından PSK Genel Başkanı Bayram Bozyel de Kürt kimliğinin anayasal güvenceye alınmasını, Kürtçenin resmî dil ve eğitim dili olmasını, Kürtler için siyasi statü tanınmasını savunuyor. Federasyonu da olası siyasi modeller arasında değerlendiriyor. Böylece karşımıza millet, ülke, egemenlik, siyasi statü ve kendi kaderini tayin kavramları üzerine kurulu bir siyasi proje çıkıyor. BİR ASIR ÖNCE: KÜRDİSTAN TEÂLÎ CEMİYETİ Bugünkü gelişmenin tarihsel bakımdan dikkat çeken bir yönü de var. 30 Aralık 1918'de Kürdistan Teâlî Cemiyeti kuruldu. Emperyalizmin Osmanlı Devleti'ni parçalama döneminde faaliyet gösteren bu cemiyet, Kürtlerin ayrı bir siyasi varlık olarak tanınması ve Kürdistan'a siyasi statü kazandırılması yönünde girişimlerde bulundu. Cemiyet bünyesinde özerklik ve bağımsızlık konusunda farklı görüşler bulunuyordu. yöneticileri İngiliz makamlarıyla temas kurarak İngiliz himayesinde özerk bir Kürdistan arayışına yöneldi. KÜRDİSTAN TEÂLÎ CEMİYETİ İLE HEVBENDÎ: BİR ASIRLIK SİYASİ PARALELLİK Aradan bir asırdan fazla zaman geçmiş olmasına rağmen iki oluşumun siyasi düşüncesinde dikkat çekici benzerlikler bulunuyor. Her iki siyasi çizgide de: Kürtler ayrı bir millet olarak siyasi hakların öznesi kabul ediliyor. Kürdistan, bu milletin siyasi egemenlik talebinin dayandığı ülke olarak tanımlanıyor. Kendi kaderini tayin hakkı ve ayrı siyasi statü savunuluyor. Ulusal taleplerin uluslararası alanda gündeme getirilmesi amaçlanıyor. Farklı Kürt siyasi çevrelerinin ortak bir örgütlenme altında birleştirilmesi hedefleniyor. Ayrı millet, ayrı ülke ve ayrı siyasi statü anlayışı bakımından aralarında belirgin bir düşünsel paralellik bulunmaktadır. 1918'de bu talepler, Osmanlı Devleti'nin parçalanması ve yeni sınırların belirlenmesi sürecinde ileri sürülüyordu. Bugün ise aynı temel kavramlar, Lozan Antlaşması'yla uluslararası konumu belirlenen ve Cumhuriyet'le millî egemenlik esasına kavuşan Türkiye'nin mevcut anayasal düzeni karşısında gündeme getiriliyor. HEVBENDÎ'nin ilan ettiği hedeflerin siyasi anlamı da bu tarihsel çerçevede değerlendirilmelidir. Çünkü mesele Türkiye Cumhuriyeti'nin millet, vatan, millî egemenlik ve üniter devlet esasları karşısında ayrı bir ulusal egemenlik anlayışının siyasi hedef hâline getirilmesidir. TARİHİN TEKERRÜRÜ Bir asır önce Mustafa Kemal Atatürk, Millî Mücadele yıllarında ortaya çıkan ayrılıkçı örgütlenmelere ve yabancı himayesinde Kürdistan kurma girişimlerine karşı çıktı. Millî birliği esas aldı, vatanın bölünmesine yönelik faaliyetlere karşı gerekli tedbirleri destekledi. Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki Kürt aşiretlerinin temsilcileri de Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderdikleri telgraflarla Türk milletinden ayrılmayı reddetmiş, Millî Mücadele'ye ve Misakımillî'ye bağlılıklarını bildirmişlerdi. 17 Mart 1921'de TBMM'de okunan, Kürt aşiret reisleri ve ileri gelenlerinin imzalarını taşıyan tarihî telgraftaki şu ifadeler son derece anlamlıdır: “Türk birliğinden ayrılmak zihniyetinde bulunanları Kürtler kendi milletlerinden addetmezler.” “Kürtlerin mukadderatı Türk'ün mukadderatıyla tevemdir.” “Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti dâhilinde Kürtlüğün ayrı bir unsur olarak telakkisini hiçbir zaman işitmek istemediğimizi arz ederiz.” Bu ifadeler, Millî Mücadele döneminde Kürtlerin önemli temsilcilerinin ayrı bir siyasi egemenlik arayışı yerine Türklerle ortak kaderi ve millî birliği savunduklarının tarihî belgeleridir. Dikkat ediniz! Bugün Diyarbakır'da HEVBENDÎ tarafından ileri sürülen ayrı millet, ayrı ülke, kendi kaderini tayin ve siyasi statü taleplerine benzer siyasi arayışlar, bir asır önce de vardı. O gün bu arayışlara karşı çıkan Kürtler Türklerle kader birliğini savunmuş ve millî egemenlik mücadelesinin yanında yer almıştı. Bir asır önce Millî Mücadele'nin reddettiği ayrılıkçı egemenlik anlayışı, bugün yeniden siyasi bir proje olarak gündeme getiriliyor. Ancak unutulmamalıdır: Türkiye Cumhuriyetinin kuran halka Türk Milleti denir. Türk milleti, vatanın ve egemenliğin sahibidir. Tarihin bugüne bıraktığı temel soru da budur: Bir asır önce ortak kader ve millî birlik iradesiyle kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin egemenliği, bugün etnik kimlikler temelinde yeniden mi tanımlanacaktır? Millî Mücadele'nin ve Cumhuriyet'in kurucu iradesinin cevabı açıktır: Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir. Tarihin tekerrür ettirilmek istendiği yerde, milli mücadele, milli egemenlik, vatanın birliği ve Cumhuriyet iradesi yeniden hatırlanmalıdır. Ve bu iradeyi unutanlara da yine hatırlatılır.

Sanatçı #Brader'in Hollanda'da hayatını kaybeden oğlu Erdal'ın cenazesi bugün Mardin'in Musika köyünde toprağa veriliyor Video: Abdulselam Akıncı / Rûdaw

🗣️Gazeteci İrfan Aktan: 📌Çürüme aşağıdan yukarıya değil, yukarıdan aşağıya doğru. Aşağıda çürüme yok; aşağıda sefalet var, yoksulluk var, çaresizlik var, umutsuzluk var. 📌Şu anda AKP, zor gücüyle ayakta duruyor. Yoksa toplumsal rıza üretemiyor.

🚩Adalet Bakanı baklayı ağzından çıkardı: amaç tasfiiyeymiş 🗣️Gazeteci Veysi Sarısözen: 📌Adalet Bakanı’nın söylemleri Kürt halkında güvensizlik yaratıyor ve süreci provoke ediyor. 📌Elli yıldır Kürt hareketini tasfiye edemeyenler, masada mı tasfiye edebilecekler?

Diyarbakır’da düzenlenen basın açıklamasıyla HEVBENDÎ'nin kuruluşu ilan edildi rudaw.net/turkish/categories…

Zülfü Livaneli‘nin Diyarbakır’a 2025’te bir etkinlik için ilk kez gelişine, ayrıca 26 Ekim 2026’da Tigris Senfoni Orkestrası’nın şarkılarını okuyacağı konser için ikinci kez gelişine de ben aracılık ettim. İkisini de kendisine öneren ve bir anlamda bu iki organizasyonun doğru bir güzergahta gerçekleşmesini sağlayan, aracılık eden benim. Sn. Livaneli de her iki organizasyon için hiçbir ücret talep etmeden, hatırımı-zı kırmayıp Diyarbakıra ikinci kez geldi. Elbette başta ben Diyarbakır‘la birlikte kendisini baş tacı etmekte, saygıda bir kusur etmedik… Örneğin, geçmişte Aziz Nesin’i sağlığında ilk kez geldiği Diyarbakır’a davet ve misafir etmiştim. O sert sıkıyönetim yılları Diyarbakır’da yaptığım kültür sanat organizasyonlarında pek çok aydının, yazarın bir dönem Diyarbakır’a gelmesine aracılık etmiştim. İstemiştim ki gelip bu medeniyetler şehrini, tarihi ve kültürünü görsünler, insanları ve yazgılarını dinlesinler, Kürtler hakkında izlenimler edinsinler, varsa önyargılarını yensinler. İzlenimleri sonra belki yazılarına yansıyacak, belki döndükleri metropol şehirlerinde panel ve söyleşilerde Türkiye kamuoyuna aktaracaklardır. Aziz Nesin hocam, Diyarbakır’da dostlarımla kendisine ayrıntılı aktardığımız Diyarbakır askeri cezaevi gerçeğini gittiği pek çok yerde defaatle vurguladı ve Diyarbakır’dan ayrıldıktan bir yıl sonra “Bulgaristan’da Türkler, Türkiye’de Kürtler” adlı kitap da yayınladı. İzlenimlerinin yansımalarını yıllar içinde gözlemledim. Yeşilyurt‘ta köylülere dışkı yedirilmesini bile basın ve kamuoyuyla paylaştı. Ancak Sn. Zülfü Livaneli, Aziz Nesin’in Diyarbakır’a gelişi gibi peşimizde sekiz on polisle karşılanmadı, etkinliğinde ensesine beş polis de yoktu; hiçbir sıkıntı ve engel yaşamadı. Buna rağmen Aziz hocama kıyasla Diyarbakır’a hayli tedirgin geldi. Mesela belediyeyi, sn. Serra Bucak’ı iziyaret etmemiz önerimi hayli tereddüt edip düşündükten sonra şehre gelişimizin ikinci gününde son anda kabul etti. Kanımca böyle bir çekinceye hiç gerek yoktu… Daha düne kadar yanında Tuğrul Türkeş‘le Mardin’de çevik kuvvet denetleyen, çok iyi tanıdığım ve geçmişte uzun yıllar yakın dostluğum olan -fakat şimdilerde devletin besleme Kürdü-Orhan Miroğlu gibi bir nefret diliyle Zülfü Livaneli üzerinden popülizm yapmak niyetinde değilim. Nezdimde Orhan, @OrhanMiroglu durduğu yer ve kendi varlığına referans kıldığı adreste ondan daha hesapsız, temiz ve makul bir yerden konuşmuyor… Ben Sn. Zülfü Livaneli hakkında Twitter’da gözlemlediğim tartışmalara, ve kendi söylediklerine dair şunları ifade etmekle yetineceğim. Bizi kırmadı, geldi, konuk oldu. Sağ olsun. Ancak: I-Berlin’e gider, Ege’de bir kasabada belediye başkanından plaket alır, Paris’e gider, tümünü sosyal medya hesaplarınızla paylaşırsınız. İkidir Diyarbakıra konuk olmanıza rağmen ne gideceğinizi ne gittiğinizi bir kez olsun takipçilerinize niçin bir kez fısıldayamadınız? Amedspor atkısı konusunda yoğun tepki almasaydınız Diyarbakıra gittiğinizi eminim yine ifade etmeyecektiniz. Bu başta Diyarbakır adına üzücü bir tutum olmakla birlikte, asıl bu konuda bu denli kaygılı olmanız sizin adınıza oldukça çelişik bir tutum.Zira bir aydının gittiği yerin, yaptığı işin arkasında durması gerektiğine çok inanırım… II-“Yanımda Amedspor başkanı oturuyordu aniden atkıyı boynuma taktı,”demişsiniz. Amedspor atkısı size aniden takılmadı. Takılacağına dair bilginiz, haberiniz vardı. “Ne var taktıysam?” diye mertçe arkasında duramadınız! Ayıp değil, suç değil; bu hafta ligde Galatasaray’la oynayacak legal, meşru bir takım bu. Bu konuda canhıraş biçimde kendinizi savunma çabanız doğrusu yadırgadık; hiç yakışmadı. Biz dünyanın bütün haklarının kültürel sembollerinin enternasyonal saygısını boynumuza takmış değerlerden geliyoruz oysa. III-Aziz Nesin hocamın Diyarbakır’a gelişi ve dönüşü ile, sizin geliş ve dönüşünüz arasındaki aydın tutumu ve cüret farkını bize çok net biçimde gösterdiniz. Teşekkür ederiz… @LivaneliZulfu

Ancak son yıllarda yapılan çalışmaların bu eksikliği önemli ölçüde gidermiş olduğunu söyleyebiliriz. Özellikle Sedat Ulugana’nın ortaya çıkardığı belgeler ve yayınladığı çalışmalar, pek çok yeni bilgiyi ortaya çıkarmış durumda. Dosyamızın bu çabalara katkı sunacağını umuyoruz.

Kürt bir âlimin başkanlığındaki birliğin İstanbul bildirisinde Kürtlere yer yok: Kürdistan İslam Âlimleri Birliği'nden tepki 🔶İstanbul'da toplanan İslam âlimlerinin sonuç bildirisi Gazze'den Doğu Türkistan'a, Somali'den Sudan'a uzanırken Kürtleri görmedi. Kürdistan İslam Din Âlimleri Birliği, hem bu sessizliğe hem de Kürdistanlı âlimlerin davet edilmemesine tepki gösterdi. rastinews.com/2495/kurt-bir-…

Ahmet Türk’ün yerine atanan kayyımın süresi uzatıldı rudaw.net/turkish/categories…

These Kurds in Rojava are in tears, they’re demanding their right to study in their language, Kurdish. She says we gave 15,000 martyrs, why? For our language. My question is, and I’ll keep coming back to this—wasn’t this issue supposed to be solved by now when they made a deal with Jolani? I don’t understand protesting Damascus on this, we all knew they were going to do this. Why aren’t Kurds in Rojava holding their own leaders accountable? @MazloumAbdi @ElhamAhmadSDC, Rojava gave 15,000 to secure their rights, not for positions in Damascus. The people deserve results, what are you doing? Seriously, what are you doing?

Haseke'de öğrencilere saldırı! 🔶 Haseke'de Kürtçe eğitim için yürüyen öğrenciler, valilik önüne ilerlerken Ğuveyran ve Neşve mahallelerinden gelen bir grubun saldırısına uğradı. Saldırganlar yalnızca öğrencileri ve olayı izleyen gazetecileri hedef aldı. Çok sayıda öğrenci yaralandı.

“Demokrat Parti’ye oy verip aynı zamanda Müslüman olamazsınız.” Enes Kanter Freedom, seçim öncesi Fox News’e çıkıp El Sayed ve Mamdani’yi hedef aldı: “Demokrat Parti’ye oy verip aynı zamanda Müslüman olamazsınız. Savundukları değerler İslam inancıyla örtüşmüyor.” “Allah’ın kız çocuklarının sporlarında erkeklerin yarışmasını istemediğini ikimiz de biliyoruz. Ama seçilmek için siyasi inançlarını İslami inançlarının önüne koyuyorlar. Mamdani de ikiden fazla cinsiyet olduğuna inananlarla geçit töreni yapıyor. Kendi topluluklarına yalan söylüyorlar.”