Medievaloc.com

LO MAÒRI La renaissença de la lenga maòri (te reo Māori) a Aotearoa (Nòva Zelanda) es un fenomèn lingüistic plan estudiat sus tota la planeta. Pendent de decennis, aquesta lenga polinesiana demorèt près de l’escantiment juridic e social. shorturl.at/AixOf

LA GUÈRRA DANEMARC-HANSA (1426-1435) Entre los ans 1426 e 1435 lo nòrd europèu foguèt scenàri d’una de las guèrras regionalas navalas pus importantas de tota l’edat medievala: la guèrra entre Danemarc e la Hansa, shorturl.at/lylAO

UNA EQÜACION DE 45 GRADS DEVÈRS 1600 Aqueu de còup! 45 grads. 1600. Va pas la tèsta? Mai li a un anacronisme. Que nani! Que nani! Vaquí la vertadiera istòria. Au mes d’octòbre de l’annada 1594, lo rèi de França Enric IV reçaupèt l’ambassador dei Províncias-shorturl.at/uzRzA

LO PRINCE D’AQUITÀNIA Christian Andreu. -La biografia d’Edoard de Woodstock, tanben conegut coma lo Prince Negre (1330-1376), Duc e Prince d’Aquitània, poiriá èsser considerada un exemple clar de çò qu’es ganhar la guèrra mas saber pas ganhar la patz. shorturl.at/hPTsW

LA FÒCA MONGE POIRIÁ TORNAR A CATALONHA LÈU Era tornada dera fòca monje (Monachus monachus) a Catalonha non ei luenhana. Ja hè temps qu’era Generalitat de Catalonha vò començar un programa de reintroduccion d’aguesta espècia ena Còsta Brava shorturl.at/Up4oL

LO PRIMIÈR SENHOR DE FLORENÇA Francesc Sangar.- Cossimo di Giovanni di Medici (1389-1464), filh de Giovanni di Medici, atenguèt realizar plenament los sòns del sieu paire, e dempuèi Florença convertiguèt la siá familha en la protagonista de la politica shorturl.at/sgXNA

LA CIUTAT DE L’ESPACI DE TOLOSA Uèi ja fa temps que la possibla conquista de l’espaci es pas pus un sòmi de sciéncia-ficcion. Es un fach tecnologic, scientific e geopolitic plan real. A Euròpa una de las vilas que pòt èsser mai restacada amb aquel sòmi shorturl.at/5g3Ur

MURASAKI SHIKIBU, ESCRIVANA DEL PRIMIÈR ROMAN DE LA PLANETA CAM.- Murasaki Shikibu (紫 式部) foguèt una escrivana japonesa que venguèt plan celèbra aprés la siá mòrt. Uèi es considerada coma la creadora del primièr roman modèrn de l’istòria mondiala, shorturl.at/1lugq

ABOLICION E ASSAGS DE RECUPERACION DETH CONSELH GENERAU D’ARAN Eth Conselh Generau d’Aran ei era institucion que represente ath pòble aranés. Neishut pendent era Edat Mejana, en incorporar-se definitivament eth territòri laguens dera Corona d’Aragon, shorturl.at/xmRaL

LO SÈTGE DE CASTÈLNAU D’ARRI (1211) CAM.- En 1211 los crosats franceses son pertot Occitània. La sieuna tòca es la conquistar mas que pòdon pas o far d’un biais definitiu. Aprés los episòdis de Carcassona e Besièrs lo nòble que dirigís l’armada crosada, shorturl.at/myqzl

ES ESTADA DESCOBÈRTA UNA NÒVA ESPÈCIA OMININA ? La paleoantropologia poiriá confirmar lèu la descobèrta d’una nòva espècia ominina en Asia. L’espècia es estada nomenada, de manièra provisòria, Homo juluensis, qu’auriá viscut en China fa 300 000 ans. shorturl.at/kp2sI

L’ESQUISMA D’OCCIDENT, DOS PAPAS A L’ENCÒP Francesc Sangar.- Pendent setanta ans (1309 – 1377), los Papas catolics avián residit a la vila occitana d’Avinhon e la siuena bona relacion amb la monarquia francesa èra estada fòrça evidenta. shorturl.at/NvC5S

D’AIGA, DE L’AIRE Es possible aver d’aiga sonque amb de lutz solara ? Una còla scientifica d’Stanford poguét demostrar qu’aquò es possible, çò qu’entraïnariá una vertadièra revolucion solara als luòcs mai luenhans de la planeta shorturl.at/vLVvA

L’OCCITÀNIA MEDIEVALA Christian Andreu.- La descripcion sociologica de la societat occitana pendent l’edat medievala es sovent desbrembada. Coma o es lo fach de restacar pas un paisatge e una gènts que conformaràn una societat qu’aurà shorturl.at/hwNfc

LO MOND DELS ROBÒTS (2026–2040) Pendent decadas la robotica foguèt restacada a l’indústria. Pasmens, los darrièrs ans la convergéncia entre intelligéncia artificiala e los modèls de percepcion multimodala obriguèt la pòrta a una nòva fasa. shorturl.at/vG7Pm

LA DISTÀNCIA DE FROISSART L’edat medievala foguèt un del periòdes mai longs de l’istòria recenta de l’umanitat. Tanben mai estonants, mas tanplan mai escurs. D’efièch, trapar la vertat dels fachs a travèrs de fònts escrichas es shorturl.at/iCY7R

AUSÈTHS DE GASCONHA (IV), LO PINÇAN Un deus ausèths dab mei colors e tanben, au còp, un deus mei comuns de Gasconha, qu’ei lo pinçan comun (Fringilla coelebs), tanben nommat pincet, segon la region. Lo pinçan qu’ei un ausèth petit de la familha shorturl.at/DHoaP

L’INCIDENT DE SENT SARDÒS Christian Andreu.- L’incident de Sent Sardòs foguèt un episòdi clau dins l’istòria medievala occitana e europèa. Es considerat per l’istoriografia europèa actuala coma una de las rasons qu’entraïnèt la Guèrra de Cent Ans shorturl.at/TWAoO

LO MELHOR PARC NATURAU D’AFRICA Serengueti qu’ei estat causit coma mélher parc nacionau d’Africa peu cinquau còp. La causida, que demòstra lo succés a l’ora de protegir plan la fauna e la flora que i a dens lo parc e tanben com pòt lo torisme contrarotlat shorturl.at/KxF2G

JOMSBORG, UNA FORTALESA JAMAI TROBADA Encara uèi lo jorn la comunautat istorica discutís se la fortalesa de Jomsborg existiguèt vertadierament o pas. Segon qualqu’unes istorians seriá estada la capitala d’una union de mercenaris vikings tanben coneguts shorturl.at/RLfG1