The SETA Foundation at Washington DC

Trump’ın topal ördek dönemi stratejisi Ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin Kongre’nin her iki kanadını kaybederek siyasi bir hezimet tablosuyla karşı karşıya kalması sonrasında Trump’ın yenilgiyi kabullenen ve uzlaşmacı bir tavır takınması siyasi pragmatizmine işaret ediyor. Kendi tabanı dışındaki bağımsız ve merkeze yakın Cumhuriyetçi kitlenin desteğini yitirdiğini sandıkta açıkça gören Trump, 60 Minutes mülakatında göçmenlik meselesinde fazla ileri gittiklerini kabullenen açıklamalar yaparak bu konuda reform için uzlaşmaya açık olduğu mesajını verdi. İran savaşının popüler olmadığını ve İsrail’e tepkinin de yenilgisinde olduğunu belirten Trump, yeni Kongre dengeleri karşısında elindeki siyasi manevra alanını genişletmeye çalışıyor. Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in İran savaşını kilit gören açıklamalarını reddetmese de aynı koşullarda savaşa tekrar gireceğini söylemesi ise kendi kararlarından pişman olmadığı vurgusu taşıyor. Bir sonraki Cumhuriyetçi başkan adaylığı konusunda da Vance’in adaylığı yanında Rubio gibi başka adayların da olduğunu belirtmesi, bu konuda da ‘kral yapıcı’ pozisyonunda olmayı istediğine işaret ediyor. Siyasetin seçim sonrası yeni dengelerini inkâr etmek yerine hemen pragmatik bir tavır sinyalleri vermesi, ‘topal ördek’ döneminde izole olarak giderek güçsüzleşen bir figüre dönüşmek istemediğini gösteriyor. SANDIĞIN TRUMP’A MESAJI Trump’ı iktidara taşıyan kritik unsurlardan biri, kendine sadık enerjik tabanını temsil eden MAGA’nın yanı sıra bir zamanlar ‘asla Trumpçı’ olan merkeze yakın Cumhuriyetçilerin çoğunu ve bağımsız seçmenin yarısından fazlasını yanına çekebilmesiydi. Amerikan siyasetinde bağımsız seçmenin %35-40 civarında bir kitleyi temsil etmesi, herhangi bir adayın sadece kendi tabanıyla kazanması mümkün olmadığı bir siyasi gerçeklik ortaya çıkarıyor. Özellikle başkanlık seçimlerinde kritik eyaletleri kazanmak için daha geniş kapsamlı bir siyasi platform oluşturmak ve birçok kesimden destek almak elzem hale geliyor. Trump bunu gerek 2016 gerekse 2024’te yapmayı başarmıştı. 2026 seçimlerinde kendi ismi ve dolayısıyla markası pusulada olmadığı için doğrudan karşılaştırma yapmak görece haksızlık olabilir ancak bu sefer Trump markasının Cumhuriyetçi adayları aşağıya çektiği de bir gerçek. Trump’ın kendisinin de kabullendiği üzere, düzensiz göçle mücadelede ileri gidildiğine ilişkin genel algı bu meselenin ekonomik etkileri yüzünden de güçlendi. Ekonominin birçok sektöründe vasıfsız veya yarı vasıflı işgücünün ICE korkusuyla yaşamak zorunda kalması veya ülkeyi terk etmesinin Amerikan ekonomisine negatif etkileri oldu. Bu meselenin Demokratlarla bir uzlaşma konusu olabileceğini söyleyen Trump’ın bir yandan bu sert politikanın mimarı olan Stephen Miller’ı Özel Kalem Müdürü yapması göçmenlik reformu konusunda çok da ciddi olmadığına işaret ediyor. Trump’ın yumuşak söylemlerinin sınırlı kalacağını ve reformun gerçekleşme ihtimalinin düşük olduğunu tahmin etmek zor değil. Ancak Trump’ın bu söylemleri, sandığın mesajını anladığı mesajını vermeye matuf görünüyor. İRAN SAVAŞI: SEÇMENİN MESAJI VE TRUMP’IN KARARLILIĞI İran savaşı ve ekonomik sonuçlarının seçim hezimetine neden olan kilit mesele olduğu biliniyor. Kendi MAGA tabanı içindeki en derin kırılmanın İran savaşı yüzünden oluştuğunu söylemek mümkün. Epstein dosyası da benzer bir çatlak yaratmıştı ancak İran savaşının bütün halkı etkileyen ekonomik sonuçlarının çok daha geniş bir kitleyi Trump’tan uzaklaştırdığını söyleyebiliriz. Bunun üzerine İsrail’in Amerikan politikasını dikte ettirebildiği algısının eklenmesi öldürücü darbe oldu zira Trump’ın ‘Önce Amerika’ ideolojisinin sadece sözde kaldığı yönünde eleştiriler öne çıktı. Netanyahu üzerinden dönen tartışmalar, İsrail lobisinin soykırım eleştirisi yapan öğrenci ve entelektüel Amerikan vatandaşlarını hedef alması, İsrail’e verilen milyarlarca dolar yardım ve başka bir ülkenin güvenliği için savaşa girdiği eleştirileri Trump’ın başına bela oldu. Bu mesajı aldığını söyleyen Trump’ın ama gene de bu savaşa girerdim şeklindeki kararlılık açıklamaları ise muhaliflerinin istediğinin aksine savaşa devam etme opsiyonunu elinde tutmak istediğini gösteriyor. VANCE Mİ, RUBİO MU VEYA BİR BAŞKASI MI? Trump’ın 60 Minutes mülakatındaki en kritik cevaplarından biri 2028 Cumhuriyetçi başkan adaylığında J.D. Vance’i destekleyip desteklemeyeceğiyle ilgiliydi. Normalde Başkan Yardımcısı’nın bir sonraki başkan adaylığı için doğal aday kabul edildiği bir siyasi kültürde, Trump’ın bu norma uymayarak başka adayların da olabileceğini söylemesi Cumhuriyetçiler için bir avantaj yaratabilir. 2024 seçimlerinde Biden’ın adaylıktan çekilmesi sonrası Kamala Harris isminin ön seçimsiz biçimde aday olarak öne çıkması, Demokratların o seçimi kaybetmesinde kilit rol oynamıştı. Trump’ın net bir aday ismini öne sürmemesi, Cumhuriyetçilerin yarışmacı bir ön seçim süreci yaşamasına izin vererek farklı adayların dinamizm katmasına katkı sağlayabilir. Öte yandan Trump’ın Vance’e tam güvenmediği ve bir sonraki adayı belirlemek istediği algısı oluşursa, Cumhuriyetçilerin Trump’ın siyasi mirasını aşamadığı şeklinde yorumlanabilir ve seçmenin cezalandırmasıyla karşılaşabilirler. Trump’ın seçim sonrasındaki söylemlerini bir yandan gerekli dersleri çıkardığı bir yandan da gücünü korumak için geçici bir ton değişikliğine gittiği şeklinde yorumlamak mümkün. Trump’ın pragmatizminin bu ikilemin oluşmasında rol oynadığı açık. Bununla birlikte uzlaşmacılık sinyallerinin yalnızlaşarak Kongre’yi karşısına alan tam bir topal ördek dönemi yaşamak istemediği de söylenebilir. Kongre’yle daha makul bir iş birliği içine girerek siyasi platformunu tekrar inşa etmek ve 2028 seçimlerinde desteğinden vazgeçilemeyecek bir ‘kral yapıcı’ konumuna evirilmek isteyebilir. İran ve göçmenlik meselelerinde ‘mesajı aldım’ minvalindeki söylemleri ve bir sonraki başkan adayları listesini genişletmesi, Trump’ın seçimde alınan yenilginin kendi alanını daraltmasına izin vermeme kaygısı taşıdığı söylenebilir. Ancak bu stratejinin işe yaraması için Demokratlara sadece kozmetik tavizler vermekle yetinmeye çalışırsa işi zorlaşacaktır. yenisafak.com/yazarlar/kadir…

Trumpçı siyasetin kırılma noktası Amerikan Kongre seçimlerinde ortaya çıkan tablo, ilk çıktığında siyasal dışlanmışlıktan mustarip alt ve orta sınıfların sosyoekonomik krizleriyle birlikte sonu gelmeyen savaşları bitirmeyi vadeden Trumpçılığın halkın önceliklerinden kopmasının ağır biçimde cezalandırıldığını gösteriyor. 2008 ekonomik krizi ve Irak savaşının mirasına itiraz eden, istihdamın deniz aşırı ülkelere taşınmasına karşı çıkan, sınır güvenliğini sağlama sözü veren Trumpçı siyasetin gelinen noktada Trump ailesinin ve etrafındaki milyarder elitlerin çıkarlarını öncelediği algısı, hayat pahalılığıyla mücadele eden Amerikan halkının ağır tepkisini çekmiş görünüyor. Ara seçimlerde iktidarın oy kaybetmesi normal karşılanır ve bu sefer de öyle olması bekleniyordu ancak 3 Kasım seçimlerinde ülke genelindeki bütün seçmen gruplarının Cumhuriyetçilerden uzaklaşarak Demokratlara yönelmesi ülkenin genelindeki hayal kırıklığının ve kızgınlığın ne kadar derinleştiğini gösterdi. CUMHURİYETÇİ HEZİMETİN ANATOMİSİ Başkan Trump pusulada kendi isminin olmadığını ve olsaydı farklı olabileceğini söyleyerek beklendiği üzere mağlubiyetin sorumluluğunu üzerine almadı. Bu teknik olarak doğru sayılabilir ancak siyasi olarak halkın bütün kesimlerinin Cumhuriyetçilerden uzaklaşması, Trumpçı siyasetin ülke genelinde başarısız olduğunu ve Trump’ın istediklerini yapan Cumhuriyetçilerin cezalandırıldığını gösteriyor. Trump’ın 2024 seçim zaferi, popülist hareketlerin saman alevi gibi geçici olabileceğini düşünenler için kısmen sürpriz olmuştu ancak Biden/Harris yönetiminin İsrail’in soykırımındaki tavrı kritik rol oynamıştı. Trump’ın ikinci zaferi öncesinde verdiği enflasyonla mücadele ve bitmeyen savaşları bitirme sözlerini yerine getirememesi ve daha da önemlisi bunları önemsemediği algısı 2026 seçimlerindeki hezimetin en önemli dinamiği oldu. Ekonomik sorunların Biden döneminden kaldığı ve Ukrayna savaşının dolaylı sonucu olduğu gibi tezlerin 2025 yılı içerisinde alıcısı vardı. Ancak 2025 Haziran ayında Trump’ın İran’a askeri müdahalesi özellikle Cumhuriyetçiler arasında İsrail meselesinin çok daha açık tartışılması sonucunu doğurdu. Bu müdahalenin 12 günle sınırlı kalması savaşa girildiği algısının oluşmasını engelledi ancak Şubat 2026’da Amerika’nın Netanyahu hükümetinin ve İsrail lobisinin çabalarıyla İran’la savaşa girmesi kırılma anı oldu. İran savaşından hızlı bir zaferle çıkacağını hesaplayan Trump’ın Hürmüz krizini çözememesi ve petrol fiyatlarının aylarca yüksek seviyelerde kalması, Amerikan ekonomisini doğrudan etkileyen bir dinamik oldu. Enflasyonu durduramayan ve savaşa girmeme sözünden dönen Trump imajı, kasım seçimlerine kadar Cumhuriyetçilerin üzerinde ağır bir yük oldu. GÖÇMENLİK VE SAĞLIK Biden döneminin düzensiz göç dalgasını bitirme sözü veren Trump’ın sınır güvenliğine odaklanmak yerine büyük Amerikan şehirlerinde ve kırsal kesimlerde göçmen avına çıkmasının siyasi faturası da ağır oldu. ICE’ın adeta paramiliter bir grup gibi düzenlediği baskınlar ve hukuk prosedürlerini hiçe sayan uygulamaları, belgeli, yeşil kart sahibi ve hatta Amerikan vatandaşlarının ölümüyle sonuçlanarak Amerikan halkı arasında Trump yönetiminin fazla ileri gittiği algısını oluşturdu. Cumhuriyetçi seçmenin yoğun olduğu kırsal bölgelerde mevsimlik işçi bulunamaması, Latino ve diğer farklı göçmen ailelerin bölünmesi, mahkeme kararı olmadan yapılan baskınlar Trump yönetiminin derdinin sınır güvenliği olmadığı algısını güçlendirdi. Trump’ın her iki döneminde de Obama zamanında geçen sağlık desteklerini zayıflatma çabaları, halkın sağlık harcamalarını artıran bir etki yarattı. Daha muhafazakâr kabul edilen 45 yaş üstü ve 65 yaş üstü emekli seçmenin doktor ve ilaç masraflarının artması, sigorta şirketlerinin birçok prosedürün masrafını ödemeyi reddetmesi, Cumhuriyetçilerin reform adına sağlık sübvansiyonlarını azaltması sağlık meselesinin de Trump için risk yaratmasına neden oldu. İktidara gelir gelmez federal hükümeti küçültmeye çalışan Trump yönetimi, sağlık ve eğitim alanındaki birçok sosyal hizmetin ortadan kaldırılmasına neden oldu. Bu alanlardaki kesintilere karşın askeri bütçenin artırılması, ICE’a harcanan milyarlarca dolar, İran savaşının maliyeti ve Trump’ın etrafındaki yolsuzluk hikayeleri, Amerikan halkının hayat pahalılığıyla mücadele ederken yönetimin bunu umursamadığı algısını güçlendirdi. TRUMPÇI POPÜLİZMİN SONU MU? Seçim sonrasında Trump’ın kendi adına değil ama Cumhuriyetçiler adına yenilgiyi kabullenmesi, bir yandan veto gücünden bahsederek bir yandan Demokratlarla çalışabileceğini söylemesi ve Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in yenilginin nedeninin İran savaşı olduğundaki sözleri Trumpçı popülizmin toparlanmasının zor olacağına işaret ediyor. Faturayı İran savaşına keserek yenilginin sosyoekonomik mesajlarını görmezden gelmek Cumhuriyetçiler için hayati bir hata olacaktır ancak Trumpçı popülizmin pek de fazla bir opsiyonu yok görünüyor. Diğer bir deyişle, lider merkezli popülist bir hareketin o liderin başarısızlığını itiraf etmesini beklemek gerçekçi değil. Bu durumda Trumpçı tabanın desteğini almak isteyen Vance gibi Cumhuriyetçi bir potansiyel başkan adayı için faturayı İran savaşına indirgemek daha pratik bir yaklaşım olarak görülüyor. Vance İran’la bir anlaşma sağlayıp savaştan çıkmayı savunan kanadı temsil eden bir isim olarak, Trumpçı popülizmin İsrail’le arasına mesafe koyarak ‘Önce Amerika’ mottosuna geri dönmesini savunuyor. Seçimlerde hem Netanyahu markasının hem de İsrail lobisinin açık bir yenilgiyle karşılaşması, Trumpçı popülizmin savaştan uzaklaşması için bir fırsat yaratıyor ancak bu yeni bir diriliş ve yönelimden ziyade son bir yılın hatalarının düzeltilmesi anlamına gelecek. MAGA hareketi içinde keskin kırılmalar yaratan İran savaşının sona erdirilmesi 2028 seçimleri öncesinde herhangi bir Cumhuriyetçi aday için olmazsa olmaz bir gereklilik. Ancak savaşın bitmesi yetmeyecektir, Cumhuriyetçilerin Trump’ın siyasi mirasıyla ilgili ne yapmayı planladıklarını ortaya koymaları gerekecek. Alt ve orta sınıf Amerikan vatandaşının günlük hayatına nasıl etki etmeyi planladıklarını göstermeleri şart. Popülist hareketlerin tepkiselliği kitleleri heyecanlandırıp müesses nizama başkaldırının temsilcisi olabiliyor ancak iktidara geldikten sonraki yönetim sürecinde halkın sorunlarından koptuğu algısının oluşması kritik bir darbe indirebiliyor. Trumpçı popülizmin bu darbeden doğru dersleri çıkarıp yenilenmesi hiç de kolay olmayacaktır. DEMOKRATLARIN ÖNÜNDEKİ RİSKLER VE BAŞKANLIK YARIŞI Demokratların halkın sorunlarına odaklanan ve aşırı ideolojik adaylar yerine halkın her kesiminden adaylara yer vermesi başarılarında önemli rol oynadı. Cumhuriyetçilerin halktan kopuk görüntüsünü etkili bir seçim silahına dönüştüren Demokratlar, önümüzdeki dönemde yıkıcı ve yapıcı siyaset arasındaki dengeyi iyi kurmak zorunda. Trump yönetimine hesap sormak adına sistemi kilitleyerek Amerikan halkını doğrudan ilgilendiren meselelerde yasama sürecini işletemezlerse 2028’de tekrar cezalandırılma riskiyle karşılaşabilirler. Kongre’de hakimiyeti ele geçirmiş olsalar bile, Trump’ın veto gücü ve Senato’da vetoyu aşacak 60 senatör sayısına sahip olmayacakları için Trump yönetimiyle ve Cumhuriyetçilerle çalışmaları gerekecek. Bütçelendirme gücünü kullanarak İran savaşını sona erdirme, sağlık sübvansiyonlarını artırma ve ICE’ın hareket alanını sınırlandırma gibi birçok adım atmaları bekleniyor ancak vakitlerinin çoğunu Kongre soruşturmaları ve Trump’ın bakanlarını kovuşturmaya harcamaları hata olacaktır. 2028 seçimleri öncesinde her iki partide de başkan adaylığı yarışı yeni kırılmalar yaratabilir. J.D. Vance Trumpçı siyasetin reforme edilmiş versiyonunun adayı olarak öne çıkacaktır ancak 3 Kasım’da bu kadar sert bir tepki gören Trumpçı popülizmin önümüzdeki iki yılda rehabilite edilmesi hiç de kolay değil. Marco Rubio gibi isimlerin daha merkeze yakın ve pragmatik aday olarak öne çıkması mümkün ancak bu isimlerin de bir şekilde Trumpçı seçmenden oy alması gerekecek. Demokratlar içerisinde de merkezle ilerici sol kesim arasındaki koalisyon iyi yönetilmezse yeni krizler yaratabilir. 2028 başkan ve başkan yardımcısının bu iki kesimi de temsil eden isimlerden seçilmesi avantaj yaratabilir ancak Amerikan halkının sistem dışı isimlere rağbet ettiğini unutmaları kritik bir hata olabilir. Merkeze yakın isimlerin Washington müesses nizamıyla fazla içli dışlı olduğu algısı oluşursa seçmenin buna prim vermeyeceği bir senaryo ortaya çıkabilir. Her iki partinin de kimlik krizi içinde olduğu bir gerçek ve siyasi ajandalarının halkın sorunlarına cevap veren cinsten olması gerekecek. Kimlik krizini siyasi avantaja dönüştürebilen ve seçmenin sorunlarını unutmayan parti daha başarılı olacaktır. yenisafak.com/yazarlar/kadir…

Trump’ın seçim takvimi, Netanyahu’nun savaş hesabı İsrail Başbakanı Netanyahu’nun 3 Kasım seçimlerinin hemen sonrasında İran’a yeni bir askeri operasyon düzenlemesi için Trump’a baskı yaptığı yönündeki haberler, bu iki liderin stratejik öncelikleri ve siyasi maliyet hesaplarının farklılığını bir kez dana gözler önüne seriyor. İsrailli yetkililer Netanyahu’nun baskı yaptığını reddediyor ancak Trump’ın diplomasiye daha fazla zaman tanımak istemesi farklı hesap yaptıklarını gösteriyor. Daha önce Amerikan seçimleri öncesinde askeri adım atmayacağını ve böylelikle Trump’ı zor duruma sokmayacağını belirten Netanyahu, İsrail seçim sonuçlarından zayıflayarak çıktığı için koalisyon görüşmelerinde kendi pozisyonunu güçlendirmek için acele ediyor. yenisafak.com/yazarlar/kadir…

Mekke diplomasisi ve ABD-İsrail-İran üçgeni Son birkaç günde Türkiye’de ve bölgede gerçekleştirilen kritik diplomatik toplantılar hem Ortadoğu’nun geleceğini şekillendirme hem de İran savaşının küresel ekonomik sonuçlarını sınırlandırma potansiyeli taşıyor. Netanyahu ve Trump’ın kritik seçim haftasına girerken İran savaşını tekrar başlatma tehditleri savurmaları, kendi siyasi gündemlerinin bölgede yeni bir çatışma sarmalı yaratacağı kaygılarını artırırken bölgesel diplomatik hareketliliği de yoğunlaştırdı. Avrupalı ülkelerle Mekke Anlaşması’na taraf ülkelerin İstanbul’da bir araya gelmesi savaşın alevlenmesinden duyulan kaygıların boyutunu da gösteriyordu. Mekke ittifakı ülkelerinin İran’la Tahran’da yaptığı görüşme ise savaşın yeniden alevlenerek bölgeselleşmesini engellemek amacı taşıyordu. Bu çabaların kısa sürede sonuç vermesi zor ancak en azından bölgesel bir inisiyatifin öne çıkması Amerika ve İsrail’in belirleyici olduğu daha önceki çatışma dönemlerinden önemli bir farklılaşmaya işaret ediyor. Amerika’nın bıraktığı diplomatik boşluğun doldurulması ve Amerikan politikalarının yarattığı istikrarsızlığın sınırlandırılması, bölge ülkeleri açısından hayati önem taşıyor. MEKKE ANLAŞMASI’NIN İLK MEYVELERİ Mekke anlaşması uzun süredir bölgeden çekilmeyi savunan Amerikalı stratejistlerin tavrına bir cevap niteliği taşıyor aslında. Amerika’nın bölgede maliyet ödemek istemediğini ve bu bağlamda İsrail’in zoruyla girdiği bir savaşta da Suudi Arabistan gibi bir müttefikini korumayacağını göstermesi, bölge ülkelerine ders oldu. Amerika’nın özellikle 7 Ekim 2023’ten beri bölgede artık düzen kurucu değil istikrarsızlık yaratıcı politikalar izleyeceğini açıkça ilan etmesi, bölgesel inisiyatiflerin mecburiyet olduğunu göstermişti. Bölgeye stratejik bir vizyonla yaklaşma kapasitesine sahip ender ülkelerden olan Türkiye’nin liderliği, Mekke Anlaşması gibi somut bir adımın atılmasını sağladı. Bu oluşumun Amerika aleyhine değil bölgenin lehine bir çaba olması da kayda değer. Bu yüzden mesele Amerika veya İran’ın yanında olup olmamak değil, istikrarın sağlanması için herkesle diyalog kurabilmek. Mekke anlaşmasına taraf ülkelerin Husilerin Suudi Arabistan’a saldırılarını durdurmak için yalnızca askeri yöntemlere başvurmak yerine diplomasiye ağırlık vermesi, ittifakın sadece askeri bir iş birliğine dayanmadığını gösteriyor. Bir yandan savaşın yeniden alevlenmesinin yaratacağı maliyetten kaygı duyan Avrupalı liderlerle görüşmeleri, bir yandan savaşın tarafı olan İran’la diplomatik temas kurmaları, bu ülkelerin günü kurtarmak için değil stratejik bir vizyonla hareket ettiğini gösteriyor. Dahası, savaşın yeniden başlamasını beklemeden önleyici diplomasiyi devreye sokmaları, geçen hafta sonu gerçekleşmesi beklenen saldırıların askıya alınmasında etkili olmuş olabilir. Mekke ittifakı üyelerinin birbirlerinin güvenliğini korumak üzere harekete geçmesi, bölgenin artık Washington ve Tel Aviv’in iç siyasi dinamiklerinin dayattığı gündemlere mahkûm kalmayabileceğini de gösteriyor. ABD-İSRAİL-İRAN ÜÇGENİ Bölge içindeki ittifak ve dayanışma çabalarının başarılı olması için zamana ihtiyaç var zira birçok ülkenin bölge istikrarını öncelediğini söylemek mümkün değil. Bölge adına düşünme biçimine alışık olmadıkları da ortada çünkü uzun süre Washington’ın desteğini alarak kendi güvenliklerini garantiye alabileceklerini düşünen ülkeler, bunun böyle olmadığını gördü. Ortadoğu ülkesi olmasına rağmen zihinsel olarak kendini bölge üstü bir yerde gören İsrail, İran’la bölgesel savaşı sürdürerek koşulsuz Amerikan desteğinin devamını sağlamaya çalışıyor. Amerikan yönetimleri de hem iç siyasetteki İsrail lobisinin gücü hem de farklı stratejik nedenlerle İsrail’in tercih ettiği politikaları takip ediyor. Bu ikiliye İran’ın ‘bölgesel direniş cephesi’ sloganıyla sürdürdüğü asimetrik ama mezhepçi savaş çabası da eklenince, bölgesel istikrarın sadece bölge ülkelerine bağlı olmadığı bir denklem ortaya çıkıyor. Bu üçgenin oluşturduğu ve devamında fazla sakınca görmediği çatışma ortamı, bölgenin kalkınmasını engellemekle kalmayıp bölge ülkelerinin güvenlik gündeminin ötesine geçmelerini de imkânsız kılıyor. Uluslararası kalıcı ittifakların da öncelikle güvenlikle başlaması, Mekke Anlaşması’nın buna odaklanmasını iyi açıklıyor. Güvensiz bir bölgede güvenlik sağlanmadan iş birliği, ticaret, diplomatik angajman ve kültürel alışveriş gibi kavramlardan bahsetmek son derece zor. ABD-İsrail-İran üçgenindeki aktörlerden birini diplomasi yoluyla çatışma denkleminden çıkarmak elbette kolay değil zira ‘sonuna kadar savaş,’ ‘varoluşsal mücadele’ ve ‘direniş’ söylemlerinin çok büyük siyasi fonksiyonu var. Bu açıdan bakıldığında, İran’la angajman sağlayarak bu üçgenin oluşturduğu çatışma dinamiğinin kırılabilmesi son derece önemli. İran’ın vekilleri üzerinden Suudi Arabistan’ı hedef almasının sonlandırılması, Mekke ittifakı için çok büyük bir başarı olacaktır ama bu savaşın biteceği anlamına da gelmez. İsrail ve Amerika’daki seçimler sonrasında ya daha da agresifleşen ya da iç siyasetin baskısıyla geri adım atmak zorunda kalan yönetimler görebiliriz. İsrail’de Netanyahu’nun mağlubiyeti ve onu içermeyen bir azınlık hükümetinin kurulması, şahinleri sınırlı da olsa zayıflatabilir. Cumhuriyetçilerin Kongre çoğunluğunu kaybetmeleri durumunda da Trump Kongre’nin savaşı bitirmeye yönelik baskısıyla karşı karşıya kalabilir. Bu senaryoda tansiyon düşebilir ama gerek Trump’ın gerek Netanyahu’nun savaşı iç siyaset malzemesi olarak kullanma ihtimali de var. Bu açıdan önümüzdeki günlerde seçimlerden çıkacak tablo, Ortadoğu’nun geleceği açısından kritik önem taşıyor ancak bundan bağımsız olarak bölgesel inisiyatiflerin güçlenerek devam etmesi çok daha önemli. Bölgede kalıcı istikrar sağlanması ancak bölge ülkelerinin kendi göbeklerini kendilerinin kesmesiyle mümkün. Bölge ülkelerinin birbiriyle rahatlıkla anlaşabileceğini söylemek naiflik olur ve belki de anlaşmak çok daha uzun pazarlıklar sonunda mümkün olacaktır. Ancak kalıcı istikrar, dışarıdan yapılan dayatmalarla kabullenilen anlaşma metinlerinden değil, tarafların kendi aralarında doğrudan müzakere ederek vardıkları mutabakatlardan geçiyor. yenisafak.com/yazarlar/kadir…