Yüzyıllardır gökyüzüne bakıp ötelerde aradığınız o "yaratıcı", aslında gökyüzüne bakan gözün ta kendisiyse? Modern teorik fizik ve felsefe, insanlık tarihinin en büyük dogmasını kökünden sarsacak o kadim fikre geri dönüyor: Tanrı evrenin dışındaki bir heykeltıraş değil; bizzat bu kozmik donanımın, her bir atomun ve senin ta kendin. Kuantum Alan Teorisi ve modern bilinç felsefesinde hızla yükselen Kozmopsişizm (Cosmopsychism), evrenin maddelerden oluşan mekanik bir yığın değil, temelden bilinçli tek bir dinamik bütün olduğunu savunuyor. Spinoza’nın yüzyıllar önce aforoz edilme pahasına ortaya koyduğu ve Einstein’ın da benimsediği "Deus sive Natura" (Tanrı ya da Doğa) ilkesi gereği; doğa ile ilahi olan iki ayrı varlık değildir. Kuantum seviyesinde evrende birbirinden izole tek bir nesne dahi yoktur; uzaydaki her çakıl taşı, parlayan her yıldız ve nöronlarınızdaki her elektrik sinyali, tek bir evrensel alanın farklı titreşim modlarıdır. İnsanoğlunu evrenden ayrı, çamurdan yapılmış zavallı bir yabancı ve göksel bir gücün pasif kuklası olarak gören geleneksel algı yerle bir oluyor. Siz evrenin içine sonradan fırlatılmış bir seyirci değilsiniz; 13.8 milyar yıllık kozmosun nihayet gözlerini açıp, bilince ulaşıp kendi ihtişamını hayretle izlediği en uç sinir ucunun ta kendisisiniz. Eğer evrenin kendisi ilahi bir haberse; bastığın toprak da, ciğerine çektiğin hava da, aynadaki yansıman da kutsaldır. Bizler gökyüzünden merhamet dilenen fani yabancılar mıyız, yoksa bu fiziksel boyutta kendini deneyimlemek için trilyonlarca parçaya bölünmüş o tek ve sonsuz bilincin ta kendisi mi? Dışarıda bir kurtarıcı veya ilahi güç arama; aynaya baktığında gördüğün şey, milyarlarca yıllık yıldız tozunun bir araya gelip evrene kendi adıyla seslenişidir.