Je, wanaume waoaji wenye malengo ya kuanzisha familia wameisha? Je, soko la wanaume wasiochezea wanawake na kuwazalisha limekuwa gumu? Nachelea kuamini waoaji wameisha. Ingawa hakuna anayelazika kuoa, na watu wana sababu mbalimbali za kuamua kutokuoa, bado wanaume wenye malengo ya kuanzisha familia wapo na unakutana nao. “Shida ni nini?” unauliza swali zuri. Kwanza, viashiria vyote vinaleta taharuki kuwa huenda ‘wewe’ wa hapo kibaruani, supermarket na coffee shop huenda sio mtu halisi. Sura uliyonayo ukiwa baa, huenda sio sura unayoamka nayo asubuhi. Hili linatia mawazo sana. Wanaume waoaji wanakua kama hawana uhakika huyo ‘wewe’ waliyevutiwa nae hapo coffee shop na picha wanazoona mitandaoni ndio ‘wewe’ huyo huyo vipodozi vikiisha? Je, kamera ikikosa ubora utabaki na urembo huo huo? Sio kwa ubaya lakini sura yako halisi haifahamiki. Kingine kinachotia mashaka zaidi ni urahisi wako. Hujui kumzungusha mtu aone unahitaji muda kufikiria ombi. Unasema wanaume wenyewe hawa wahuni siku hizi. Ukijivuta vuta harudii tena. Hata wahuni kuna saa nao wanapenda kusikia uko bize kidogo na jambo fulani na kuonana na wewe ni mipango. Mwenzetu siku hiyo hiyo tayari unatandika hadi kitanda na unaosha kabisa mabakuli kwa mwanaume kwa nini asiogope? Lakini kibaya kingine ni kukosa kwako kiasi. Kijana kakuita mzungumze mfahamiane kidogo kabla hajaamua kutoa ratiba ya hatua ya pili. Unakula utafikiri ulikuwa kwenye mfungo wa kukuombea taifa zima? Halafu hushibi. Unaomba hadi ufungiwe ukamalizie nyumbani. Kijana wako anapata mawazo, hii njaa ya pizza, firigisi na vifumbatio vya kuku muda wote ataiweza? Siku hiyo ndio una dharura ya laki mbili ya karibu, huna bando la kujibu maswali yake. Kweli unaona mtatoboa? Tunapenda maisha ya gharama lakini kiasi ni muhimu. Usinielewe vibaya. Sio kwamba watu wanaingilia maisha yako lakini kuna vitu vinatisha na hatujazoea kuviona. Saa nane usiku mtoto wa kike uko mitaani na wala huonekani kuwa na haraka ukapumzike. Kweli? Haya unasema huwa hulewi lakini kweli ndio umalize bia kumi na hupepesuki? Huoni unamtisha kijana wa watu? Inaogopesha ati. Huyu mtu anayegida mvinyo mkali hivi kuna mahali tutaenda au abaki kuwa chombo cha burudani? Ujue hata walevi wanaogopa walevi. Wanaume waoaji wapo wewe ndio unajiamulia mambo. Samahani sana kwa kukuambia ukweli.

Bwana kaka wikiendi inaendaje? Naomba usinielewe kama mtu ninayejipa jukumu la kukushauri kitu usichokihitaji. Sina hata cha maana cha kukuambia na unajua sisi washunuzi kiutaratibu haturuhusiwi kushauri. Naomba uniruhusu tuongee tu kidogo kama namna ya kutafakari mipango ya kimaisha na familia kwa ujumla. Umri huo umeenda ndugu yangu na maswali najua yamekuwa mengi. Hupendi uulizwe ulizwe na kila ukiulizwa utetezi umekuwa ni ule ule, “Wanawake wa siku hizi hawana sifa za kuwa mke. Sioni wa kumuoa.” Kwanza, tuelewane vizuri hapa mwanzoni kuwa hili, kwa vyovyote, halikusudiwi kuwa shinikizo la wewe kuoa. Una haki kabisa ya kutokuoa na hakuna kitu mtu atakufanya. Unachokosea ni kusingizia wanawake wa kuoa hawapo. Hapo unapojitetea kuwa wanawake wazuri wenye akili ya kujenga familia hawapo ndo unakosea. Ukweli ni kwamba wanawake wazuri wapo wengi. Shida ni wewe. Samahani lakini kama nakushambulia sana. Tuanze na namna unavyoyafikiria mahusiano. Nani kakuambia mkishakutana na mwanamke agenda lazima iwe ngono? Kwa nini unafikiri kinachomwuunganisha mwanaume na wanamke ni ngono? Kama huna kingine unachowaza kwa mwanamke zaidi ya tamaa za mwili unafikiri mwanamke gani wa maana atakuheshimu? Ukiingia kwenye mahusiano kazi yako kubwa ni kuomba utumiwe picha, usifie sura, ujimalize, unafikiri mwanamke anayetaka mume atakuelewa? Hapo ndio unakosea. Unaogopa kuoa vibaya mno na wanawake wa kuoa huwaoni lakini kuzaa wala huogopi. Huoni shida ni wewe bro? Unarahisisha malezi au unakimbia wajibu? Halafu kuna hili la mipango. Mbona kama huna maono? Tukikuuliza umekuja hapa duniani kufanya nini una majibu? Hilo unasema gumu na jua linawaka sana. Tubadilishe swali unataka nini kitokee kwenye maisha yako miaka 10 ijayo? Hujui. Muda wote unatafuta ‘odds’ za kubeti na bado unasema unataka ‘msaidizi?’ Unataka kuwa kichwa cha familia lakini huna cha maana unachojifunza zaidi kufuatilia usajili ya timu za soka Ulaya. Kusoma vitabu na kujifunza ujuzi wowote utakaokuingizia kipato muda huna lakini unajua maisha ya ‘mastaa’ wote. Utapata mke wa kumuongoza kweli kaka? Kingine ni kufikiri mke mzuri ni yule asiye na ndoto wala kufikiri mambo makubwa. Hapa sasa najua nitakuudhi lakini tuvumiliane kidogo nimalizie. Nani amekuambia uanaume maana yake ni kumkandamiza mwanamke na kuhakikisha hafanikiwi? Kwamba ukiona mwanamke anafurukuta kidogo fanya kila unaloweza asifanikiwe. Unafikiri kweli mwanamke gani mwenye akili atakubaliana na wewe? Ndio maana unaishia kuchati na wanawake wasio na mbele wala nyuma asubuhi mpaka usiku mkiulizana, “Uko wapi?” “Uko na nani hapo?” “Unafanya nini?” “Umelala kuelekea wapi?” “Hebu video call nikuone!” Huoni ndio maana unachokwa na wanawake wanaojitambua? Unasema wana dharau ila sio siri kubadilishana ujinga kunachosha. Mwanaume wa dunia ya sasa ngumu sana kutegemea udhaifu wa mwanamke na akatoboa kwenye mahusiano. Wanawake siku hizi wameamka. Wanawake wanapambana. Wanawake wanafikiri mambo makubwa na hawajioni wakiishia kufuatilia tamthilia wakimsubiri mwanaume akatafute. Ukiwa mwanaume anayefikiri mwanamke mzuri ni tegemezi dunia ya sasa itakukatisha tamaa. Sasa hivi lazima ujifunze usawa katika mahusiano. Usawa, hata hivyo, haumaanishi kufanana. Usipobadili fikra ukaelewa kuwa sote, bila kujali jinsi(a), tunastahili heshima sawa, hadhi sawa, fursa sawa, utawalaumu sana wanawake. Samahani sana kaka kwa kukuharibia wikiendi.

Wazee wetu waliooana na watu wanaowafahamu, watu wanaojua familia zao, ambao mara nyingi walitoka kijiji kile kile au kijiji cha jirani. Ungesema una mchumba, timu ya upekuzi ingeingia kazini kuchunguza kule ulikoona kuna historia gani kisha ingefanya maamuzi na wewe ungeheshimu. Nyakati nyingine wazee ndio walioamua wangependa kuungana na ukoo upi na kijana wao angetumika kama kiungo. Ndoa ilianza na kufahamiana kwa kina. Lakini pia, mfumo wenyewe wa mahusiano uliruhusu watu kuishi pamoja, kuzungumza na kufahamiana kwa kina. Watu walitofautiana na hata kugombana kama namna ya kuunganisha mitazamo na mazoea kwa njia zisizoleta madhara makubwa. Hata pale tofauti zilipovuka mipaka jamii ilikuwa na mfumo rafiki kuwasuluhisha vijana na mfumo huu ulikuwa na mamlaka yanayoaminika na wengi. Migogoro, kwa msingi huo, haikuachwa imani ibaki kuwa jambo binafsi la mtu mwenyewe na ‘zimwi’ lake. Kizazi chetu siku hizi kimepata ‘exposure’ kumaanisha tunakutana na watu wengi tunaowafahamu lakini hatuwafahamu. Imekuwa rahisi sana kuonana na watu tunaotofautiana sana lakini bado tukiamini tunafanana—tunafikiri kwa vile tumesoma shule ile ile, tunakula chakula kile kile, tunaongea Ki’ngreza kile kile basi tunafahamiana. Hatuogopi kuanzisha mahusiano leo na tukamaliza kila kitu leo leo. Tuna ‘exposure’ kubwa kiasi kwamba tunaweza kuishi miaka miwili na wazazi hawana habari kwamba ‘tunafahamiana’ na mtu asiyefahamika. Kingine, maisha yenyewe hayatupi nafasi ya kukaa pamoja kama familia, kuzungumza na kufahamiana. Hata pale tunapozungumza, kinachotawala ni mipango ya kazi na kushindana na marafiki kutafuta pesa na kuzitumia. Hatupati muda wa kufanya mazungumzo ya kina, yanayotuanika kwa wenza wetu wajue nje ya ndoto za vitu na mali, tunatamani nini. Hatuna muda wa kuelewa zile hisia zetu za kina, matokeo yake tunabaki na mzigo mkubwa wa upweke na hisia zisizozungumzwa. Tunaishi maisha bora kuliko wazazi wetu lakini yenye hasira zisizozungumzwa zikaisha, tunaishi na wivu usiotafutiwa ufumbuzi matokeo yake tunaishi na hatia, majuto, chuki na visasi. Muda wa kupooza maumivu haya ni kama haupo maana muda wote tunafukuzia ‘makataa’ ya kazi (deadline) na vikao vya kupiga dili tuonekane tumefanikiwa! Katikati ya haya yote bado tunajiuliza kwa nini siku hizi ndoa zimekuwa za kifahari lakini hazidumu na wanandoa hawaogopi kuuana na hata wale wanaoishi pamoja ni waaminifu zaidi kwa mabaa medi, michepuko na wanasiasa kuliko kwa wake/waume zao.

Hatuishi ndio maana tunaogopa kufa. Tunawachukia watu kwa kosa la kuishi ndoto zetu. Tunawachukia watu kwa kuonesha uwezo tusiokuwanao au kutumia vipawa na elimu tusiyoitumia. Tukiziishi ndoto na kusudi la kuzaliwa kwetu kifo kinaacha kutisha. Hatuogopi tena kufa. Tukiishi ndoto zetu, na kutumia vipawa na maarifa tuliyonayo, hatuwi tena na sababu ya kushindana na watu na kuwachukia wanaoishi maisha yao.