cenk ozbay

Anıtkabir'in neden faşist mimari örneği olmadığını anlattığım videoya onlarca kez yapılan bir yorum vardı: "Yunan tapınağı bu. Bizim kültürümüz değil." Peki öyle mi? Anıtkabir mimarisinde Antik Yunan ve Roma mimarisinden beslenen klasik mimarlığın izleri var. Bu bir sır değil. Mimarlar da söylüyor. Ancak klasik mimari zaten, yüzyıllar boyunca farklı coğrafyalarda, farklı kültürlerde ve farklı siyasi rejimlerde tekrar tekrar yorumlanmış bir mimari dil. Her sütunlu yapı Yunan tapınağı olmadığı gibi, her modernize sütunlu anıtsal yapı da arkasında o ideolojiyi barındırmıyorsa f*şist mimarlık değil. Anıtkabir yalnızca klasik mimarlığa referans vermiyor. Hitit sanatından (kopyala yapıştır argümanların aksine) Selçuklu ve Osmanlı mimarisine, geleneksel Türk motiflerinden Anadolu'nun farklı bölgelerinden getirilen doğal taşlara kadar çok katmanlı bir kültürel anlatı barındırıyor. Kaldı ki Antik Yunan ve Roma mirasını Anadolu kültüründen tamamen ayrı düşünmek de tarihsel açıdan oldukça sorunlu bence. Ülke Antik Roma ve Antik Yunan yapılarıyla dolu. Mimarları Emin Onat ve Orhan Arda, farklı dönemlerin mimari mirasını 20. yüzyılın çağdaş mimarlık anlayışıyla yeniden yorumlamış. Anıtkabir'i beğenebilirsiniz veya beğenmeyebilirsiniz, size kalmış. Mimari eleştiri elbette yapılabilir. Ancak bir yapıyı yalnızca siyasi görüşlerimiz üzerinden değerlendirip tarihsel ve mimari gerçekleri görmezden gelmek başka bir şey. Derdim bir ideolojiyi savunmak değil, mimarlığı doğru anlatmak. Benim anlattıklarıma da körü körüne inanmayın. Gidin görün, araştırın, sorgulayın.