FOL

Mark M. Smith’in Duyusal Tarih Manifestosu kitabı, Zeynep Dörtok Abacı ve İbrahim Yusuf Karagöz çevirisiyle @folkitap’tan çıkmış. Peki, duyusal tarih nedir? Mark M. Smith’e göre duyusal tarihi tarif etmenin en kestirme yolu ne olmadığını izah etmektir. Duyusal tarih, insanların geçmişte ne yediği, hangi parfümleri sürdüğü ya da hangi müzikleri dinlediğinin dökümünü yapmak veya duyuları çeşni niyetine tarihyazımına eklemekten ibaret değildir. Duyusal tarih, insan bedeninin dünyayı beş duyu aracılığıyla algılama düzeninin tarihsel olarak inşa edildiği fikrine yaslanır. Görme, işitme, koku alma, tat alma ve dokunma duyularının fizyolojisi sabit olsa da bu duyuların zamana, mekâna, sınıfa, cinsiyete, dine, hatta yaşa göre farklılık gösterdiğine odaklanır. Duyularımızı nasıl kullandığımızı, hangisine öncelik verdiğimizi yahut bastırdığımızı da doğrudan tarihsel bağlamla ilişkilendirir. Yazarın yaklaşımı evvela “Türkçede de var olan ‘duyduğuna inanma, gördüğünden ayrılma’ ve ‘göz gördüğüne inanır’” gibi gündelik dile sinen önyargıyla hesaplaşmayı salık verir. Aydınlanma’dan itibaren Batı düşüncesi görmeyi bilginin, hakikatin, nesnelliğin en üstün duyusu ilan edip, koku, tat, dokunma ve kısmen işitmeyi güvenilmez, hayvani, bilim dışı olarak yaftalayarak ikincil duyular konumuna indirgemiştir. Oysa Smith çalışmasında, Antikçağ’dan Ortaçağ’a, Rönesans’tan Aydınlanma çağına kadar hiçbir dönemin sadece göze ve görme duyusuna dayanmadığını ortaya koyar. (s. 13)