İsmail Özdemir

Karadağ, adım adım Avrupa Birliği üyeliğine yaklaşıyor. Fasıllar beklenenden daha hızlı kapanıyor.

🇹🇷 Bosna Hersek'e gelen birçok turistin gözden kaçırdığı bir yer: Vişegrad Köprüsü, namı diğer Sokullu Mehmed Paşa Köprüsü. Bosna'dan devşirilen ve üç padişaha sadrazamlık yapan Sokullu Mehmed Paşa, köprüyü yine bir devşirme olan Mimar Sinan'a yaptırdı. Köprü asırlardır Drina'nın üzerinde ayakta. 1992-1995 Bosna Savaşı'nın en büyük tanıklarından biri olsa da hâlâ Müslümanları temsil etmeye devam ediyor. Yolunuz Bosna-Hersek'e düşerse mutlaka ziyaret edin. 🇧🇦 Mjesto koje mnogi posjetioci Bosne i Hercegovine propuste: Višegradska ćuprija, poznata i kao most Mehmed-paše Sokolovića. Mehmed-paša Sokolović, odveden iz Bosne kroz devširmu i veliki vezir trojice sultana, povjerio je gradnju mosta Mimaru Sinanu, koji je i sam potekao iz devširme. Most stoljećima stoji iznad Drine. Iako je jedan od najvećih svjedoka rata 1992–1995, i danas predstavlja muslimane. Ako vas put nanese u Bosnu i Hercegovinu, obavezno ga posjetite. 🇬🇧 A place many visitors to Bosnia and Herzegovina miss: the Višegrad Bridge, also known as the Mehmed Pasha Sokolović Bridge. Mehmed Pasha Sokolović, taken from Bosnia through the devshirme and grand vizier to three sultans, commissioned Mimar Sinan, himself a devshirme, to build it. The bridge has stood over the Drina for centuries. Though it is one of the greatest witnesses to the 1992–1995 Bosnian War, it still represents the Muslims. If you ever find yourself in Bosnia and Herzegovina, be sure to visit.

Saraybosna’da, Türk-Osmanlı mirası Gazi Hüsrev Bey Camii’nde öğle namazı… Aynı tesbihat, aynı dua, aynı “el-Fatiha”. Gözlerinizi kapatsanız kendinizi İstanbul’da ya da Anadolu’nun herhangi bir camisinde sanırsınız…

İmam Gazali'nin "Dilin Afetleri" kitabında saydığı yirmi afetten biri, belki de en ağırı, din ve Allah hakkında ölçüsüz konuşmaktır. Listenin geri kalanı da bugüne şaşırtıcı derecede uyuyor: boş konuşma, sırf yenmek için tartışma, alay, sövgü, yalan, yalan vaat, gıybet, laf taşıma, iki dilli olmak, ölçüsüz övgü… Gazali her afetin kökünü de gösterir: öfke, kıskançlık, kendini beğenme, alkış sevdası. Yani söz bozulmadan önce kalp bozulur. Başta siyasetçiler olmak üzere ekrana çıkan, kalem tutan, mikrofon önüne geçen herkesin (kendim de dahil) bu kitabı okuması gerekir. Sıradan birinin dil hatası birkaç kişiyi incitir, kamuya konuşan birinin dil hatası toplumu zehirler. Konuşmadan önce sormak yeter: Doğru mu, gerekli mi, faydalı mı? Değilse tavsiye belli: Ya hayır söyle ya sus.

Eğitimle düzelmeyen tipleri, ceza sistemiyle düzeltmek ve toplum huzurunu sağlamak gerekiyor. Örneğin, bu hareketi yapan kişiyi 1 sene sipsi ile beslenecek kıvama getirecek bir ceza sistemini ben destekliyorum. "İnsan hakları vs." neden hep suçlunun hakkı akla geliyor? Mağdurun, suçsuzun, huzurlu bir şekilde yaşamak isteyenin hakkı ne olacak? Cezalar, ibret içermeli, kafasına bir şey koyan "nasıl olsa gözaltına alınırım, birkaç ay yatar çıkarım" mantığında olursa ne adalet sağlanır ne de toplumsal huzur kalır...

"Türkler cesur ama düzensiz, kaderci ve kolay kandırılan bir düşman..." 11 Eylül 1697'de Zenta'da Osmanlı'ya en ağır mağlubiyetlerden birini yaşatan Savoy Prensi Eugen'e atfedilen bir hatırat var.. "Memoirs of Prince Eugene of Savoy" Eugen'in defalarca Türk ordusuyla karşılaşıyor... Osmanlı'yla savaşmayı kariyerinin ve şöhretinin temeli sayıyor. Zenta'da Tisa nehrinde "Aman! Aman!" diye merhamet dileyen binlerce askerin katledilişini soğukkanlılıkla aktarıyor. Öte yandan Osmanlı'nın nezaketine Hristiyan saraylarınınkinden daha çok güvendiğini açıkça yazıyor: "Bu Doğu iltifatını seviyorum, Hristiyanlarınkine ise güvenmem." Viyana’daki Belvedere Sarayı'nı da bilerek Türk tarzında, 1529'da sadrazamın çadırını kurduğu yerde yaptırıyor. Hayatının sonunda ise imparatora Türklerle yeni bir savaşa girmemesini, aksi halde Belgrad'ı kaybedeceğini öğütlüyor. Belgrad'ı, Osmanlı tekrar alıyor..

Sırbistan'da seçimi kazanan ve hükümet kurmaya hazırlanan Öğrenci Listesi'nden: "Kamu kurumlarında ve şirketlerinde işini dürüstçe ve yasalara uygun şekilde yapan hiç kimse işinden çıkarılmayacak. Yasaları çiğneyen ve Sırbistan vatandaşlarına ait parayı çalanlar ise yasalar çerçevesinde hesap verecek."

Eski Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic: "Çok, çok, çok endişeliyim" Vucic, Avrupa Birliği'nin Sırbistan Delegasyonu Başkanı Andreas von Beckerath'ın röportajına tepki gösterdi. Von Beckerath'ın, Öğrenci Listesi'nden verdiği sözleri hayata geçirmesini beklediğini söylediğini aktaran Vucic, bunun dış politikanın AB ile uyumlaştırılması, yani Rusya’ya yaptırım uygulanması ve Kosova konusunda belirli yükümlülüklerin üstlenilmesi anlamına geldiğini savundu. Kuzey Makedonya örneğini hatırlatan Vucic, "Zoran Zaev hükümetine yönelik benzer övgüleri hatırlıyor musunuz? Prespa Anlaşması ile devletin adını değiştirdiler, her şeyi yaptılar ve sonunda hiçbir şey elde edemediler" ifadesini kullandı. "Çok, çok, çok endişeliyim" diyen Vucic, herkesi Sırbistan'ın geleceğini ve ulusal çıkarlarını iyi değerlendirmeye çağırdı. Vucic ayrıca, Informer'in kapatılmasıyla 330 kişinin işsiz kaldığını belirterek kamu yayıncısı RTS'yi (Sırbistan devlet televizyonu) on gündür "tek seslilikle" eleştirdi.

Fenerbahçe, çok hak edilmiş bir galibiyet aldı... Tebrikler... Hakem, maçın başında kırmızı kartı ve penaltıyı verse, baştan kopacaktı Fenerbahçe lehine maç. Ancak bu kadar kamera varken ve VAR sistemi ortadayken bunun verilmemesi normal değil. Derbi mağlubiyeti, ardına evinde bir mağlubiyet, teknik direktör yok, yönetim sorunu var, taraftar öfkeli ama Liverpool'u yenmek büyük başarı...

Sırbistan'da Özel Terörle Mücadele Birimi (SAJ) Komutanı Igor Zmiric dahil 9 polis memuru gözaltına alındı. İçişleri Bakanlığına göre şüpheliler, Ağustos 2025'teki hükümet karşıtı protestolar sırasında Belgrad'daki hükümet binasının garajında göstericilere "kötü muamele ve işkence" yapmakla suçlanıyor. Zmiric, Kasım 2025'te SAJ komutanlığına atanmıştı.

Karadağ, beklenenden daha erken Avrupa Birliği üyesi olabilir. Karadağ Başbakanı Milojko Spajic, yol haritalarını açıkladı..

AB, Bosna Hersek'ten Türkiye, Azerbaycan, Katar, Kuveyt, Rusya, Çin ve Vanuatu vatandaşlarına vize uygulamasını istiyor. Bahreyn, Umman ve Suudi Arabistan'a tanınan mevsimlik muafiyetlerin de kaldırılması isteniyor. Avrupa Komisyonu’nun yeni raporu: "Bosna Hersek AB yolundan giderek uzaklaşıyor. Yargı, yolsuzlukla mücadele, medya özgürlüğü ve ekonomide ilerleme kaydedilmedi. Vize politikasında ise gerileme yaşandı." Brüksel, Bosna Hersek'ten çok şey istiyor ama ne vaat ediyor?

Milorad Dodik, 25 Ekim'de Belgrad'da Aleksandar Vucic'in yanındaydı. Vucic, seçimi kaybetti.. Dün de Amerika'ya gitti. Dodik, Donald Trump destekçisi.. Şimdi de Trump seçimleri kaybetti.. Dodik, Bosna Hersek'teki iki entiteden biri olan Sırp Cumhuriyeti'nin (RS) başkanıyken, Bosna Hersek Yüksek Temsilcisi'nin kararlarına karşı geldiği gerekçesiyle mahkeme tarafından RS başkanlığından alındı ancak hala Sırp partisinin genel başkanı olarak görev yapıyor.

İlk foto Saraybosna'dan... At Meydanı'nın yanındaki yol. Bu meydanın dili olsa da konuşsa. Bosna'daki 2. Mahmud reformları bu meydanda yapılıyor. Franz Ferdinand, bu meydanı Başçarşı'ya bağlayan Latin köprüsünde suikaste uğruyor.. Solda görünen Bakr Baba Camisi.. bunun da hikayesini bir ara anlatırım ve Mesnevihan Hacı Hafız Halid Hacımulic var, giderseniz ziyaret etmenizi ve fatiha okumanızı tavsiye ederim...

Dün gece Sırbistan'da enteresan bir olay bir olay gerçekleşti.... Belgrad'dan Moskova'ya giden Air Serbia uçağı yarı yoldan geri döndürüldü. Sırp basınına göre Aleksandar Vucic'in en yakın müttefiklerinden, eski Başbakan Yardımcısı Aleksandar Vulin güvenlik kontrolünden geçmeden uçağa bindirildi; geri dönüş emrini havalimanı güvenlik direktörü verdi. Uçakta Srbijagas Genel Müdürü Dusan Bajatovic ve Sırp Halk Partisi lideri Nenad Popovic da vardı. Uçak 7 saat gecikmeyle, aynı yolcularla bu sabah Moskova'ya indi. Vulin olayı "siyasi hesaplaşma" olarak niteledi ve gaz anlaşması için resmi işle gittiğini söyledi. Air Serbia ise yalnızca "bir yolcu için ek güvenlik kontrolü" yapıldığını açıkladı. Eski istihbarat (BIA) şefi Vulin, Sırbistan'ın en Rus yanlısı siyasetçilerinden biri; ABD 2023'te onu yolsuzluk ve Rusya bağlantıları gerekçesiyle yaptırım listesine almıştı. Olay, 25 Ekim seçimlerinin ardından yaşanan geçiş döneminde patlak verdi. Öğrenci Listesi mutlak çoğunluğu kazandı, Vucic'in SNS'i 14 yıl sonra iktidarı kaybetti. Yeni hükümet henüz kurulmadı, cumhurbaşkanlığı seçimi Aralık'ta yapılacak. Eski iktidarın müttefikine havalimanı güvenliğinden gelen bu müdahale, devlet kurumlarındaki yetki karmaşasının son örneği oldu. Sırp kamuoyunda Vulin'in olası bir soruşturmadan kaçmaya çalıştığı konuşuluyor, ancak bunu doğrulayan resmi bir veri yok.

Bosna Hersek Federasyonu Eğitim ve Bilim Bakanı Jasna Durakovic, “Merkür retrosu” gerekçesiyle vatandaşlara önemli görüşme ve sözleşme imzalarını kasımın ikinci yarısına ertelemelerini tavsiye eden bir açıklama yaptı.

Osmanlı dönemi Bosna'sını hiç merak ettiniz mi? 1860’lı yıllarda Saraybosna’da gençler nasıl tanışıyor, evlilik öncesinde nasıl görüşüyor, halk boş zamanlarını nasıl değerlendiriyordu? Üstelik şehirde ticaret yapmak için senet veya şahit bile gerekmiyordu! Osmanlı devlet adamı Ahmet Cevdet Paşa’nın Bosna müfettişliği sırasında tuttuğu notlar, 19. yüzyıl Bosna’sının gündelik yaşamına ışık tutuyor. Edina Solak’ın kaleme aldığı “Ahmet Cevdet Paşa’nın Raporlarına Göre Bosna Hersek’te Dil ve Kültür” başlıklı çalışmayı okudum ve çıkarımlarım.... Saraybosna’da gençlerin evlilik öncesinde birbirlerini tanımalarına imkan veren “aşıklık” geleneği yaygındı. Cuma ve pazartesi günleri ise halkın mesire günleriydi. Genç kızlar şarkılar ve şiirler eşliğinde mesire yerlerine gidiyor, çeşitli oyunlar oynuyordu. Cevdet Paşa’nın dikkatini çeken bir başka özellik, Boşnakların sözlerine bağlılığıydı. Saraybosna’da tüccarlar, büyük miktarlarda alışveriş yaparken birbirlerinden senet veya şahit istemiyor, ticaret karşılıklı güven üzerine yürüyordu. Paşa ayrıca halkın günlük hayatta Boşnakça konuştuğunu, Türkçenin ise daha çok resmî devlet işlerinde kullanıldığını aktarıyordu. Yaklaşık bir buçuk yıl süren Bosna görevi boyunca tuttuğu bu notlar, 19. yüzyıl Bosna’sının sosyal ve kültürel yaşamına dair bugün de ilgi çekici ayrıntılar sunuyor.

Sırbistan’da seçimi kaybeden Aleksandar Vucic, Netanyahu ile telefon görüşmesi yapmış. Netanyahu, Vucic’i İsrail’e davet etmiş.

Sırbistan'da seçimi kaybeden Aleksandar Vucic, seçimleri kazanan Öğrenci Listesine ilişkin değerlendirmede bulundu: "Bu çocuklar istismar edildiklerini, kandırıldıklarını anlayacaklar ama hem onlar hem de Sırbistan için çok geç olacak. Başbakanın kim olacağını başkaları çoktan seçti."

🇹🇷 Vişegrad'daki bu resimde bir yeniçeri, sepetlerdeki iki Bosnalı çocuğu İstanbul'a götürüyor. O çocuklardan biri sonradan 14 yıl sadrazamlık yapan Sokollu Mehmed Paşa'ydı. 🇧🇦 Na ovom muralu u Višegradu janjičar u korpama vodi dva bosanska dječaka prema Istanbulu. Jedan od njih postao je veliki vezir Mehmed-paša Sokolović. 🇬🇧 In this mural in Višegrad, a Janissary carries two Bosnian boys towards Istanbul. One of them became grand vizier Sokollu Mehmed Pasha.