Marx in New Light: มาร์กซ์ในมุมใหม่
.
ชื่อของ ‘มาร์กซ์’ ปรากฏอยู่ในข้อถกเถียงทางการเมืองเสมอ ผมเลยอยากทำความเข้าใจความคิดของเขาให้ละเอียดขึ้น เล่มนี้ของ ปวงชน อุนจะนำ ชวนสำรวจทั้งชีวิต ความสัมพันธ์ทางความคิด และประเด็นในทฤษฎีมาร์กซิสต์ที่มักถูกมองข้าม ผมสนใจว่าเครื่องมือทางความคิดเหล่านี้จะช่วยอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างทุน อำนาจ และชีวิตคนในโลกปัจจุบันได้อย่างไร อีกด้านหนึ่งก็อยากเห็นบริบทและข้อถกเถียงที่ทำให้ความคิดของมาร์กซ์ถูกตีความแตกต่างกัน เป็นเล่มที่ผมหวังว่าจะช่วยให้ตั้งคำถามเรื่องความเหลื่อมล้ำและความเป็นธรรมได้ลึกขึ้นครับ

Ametora: ศิลปะแห่งการแต่งตาม . ผมอยากรู้ว่าญี่ปุ่นรับวัฒนธรรมการแต่งตัวจากอเมริกามาอย่างไร จนพัฒนาเป็นสไตล์ที่มีอิทธิพลกลับไปยังต้นทางได้ เล่มนี้พาไปตามประวัติศาสตร์นั้นผ่านเสื้อผ้า ตั้งแต่สไตล์ไอวี ยีนส์ ไปจนถึงสตรีทแวร์ สิ่งที่ผมสนใจคือกระบวนการเรียนรู้ ลงรายละเอียด และต่อยอดสิ่งที่รับมาจนสร้างคุณค่าในแบบของตัวเอง อยากลองมองเรื่องเหล่านี้ผ่านโลกแฟชั่นบ้าง เพราะน่าจะมีคำตอบที่ต่างจากการอ่านเรื่องเทคโนโลยีหรืออุตสาหกรรมโดยตรง เผื่ออ่านจบแล้วจะมองเสื้อผ้าที่ใส่อยู่สนุกขึ้นด้วยครับ

On Anglo-American: ว่าด้วยแนวคิดแบบแองโกล-อเมริกัน . เมื่ออ่านเรื่องจีนมากขึ้น ผมก็อยากกลับมาทบทวนโลกความคิดแบบตะวันตกที่เราคุ้นเคยให้ลึกขึ้นด้วย อาจารย์ธเนศชวนสำรวจรากของความคิดแบบแองโกล-อเมริกัน ตั้งแต่ศาสนา รัฐ ทุนนิยม ไปจนถึงความเป็นปัจเจกบุคคล ผมสนใจว่าความคิดเหล่านี้เข้ามากำหนดสิ่งที่เรามองว่าเป็นเรื่องปกติในชีวิตและสังคมอย่างไร อีกส่วนที่อยากอ่านเป็นพิเศษคือบทว่าด้วย Nordic Model ซึ่งเชื่อมกับความสนใจของผมเรื่องสังคมประชาธิปไตย ผมคิดว่าการทำความเข้าใจที่มาและข้อถกเถียงของแต่ละแนวคิด จะช่วยให้เราเลือกนำมาปรับใช้กับสังคมไทยได้อย่างมีเหตุผลมากขึ้น

ทะเลสาบน้ำตา . หนังสือส่วนใหญ่ของผมเป็น Non-fiction หากจะลองหา fiction สักเล่มมาอ่าน ต้องไม่พลาดเล่มนี้ อยากค่อยๆ อ่านและให้เวลากับความรู้สึกของตัวละคร วีรพร นิติประภาเล่าเรื่องการเติบโตผ่านโลกที่ความจริงกับจินตนาการอยู่ใกล้กันมาก - ไว้อ่านจบแล้วเดี๋ยวมารีวิวให้ฟังครับ 🙂

ควังจู Uprising: เผด็จการปราชัย ประชาธิปไตยผลิบาน . วันที่ 18 พฤษภาคม เป็นทั้งวันเกิดของผม และวันที่ผูกอยู่กับประวัติศาสตร์การต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยของเกาหลีใต้ ควังจูจึงเป็นเหตุการณ์ที่ผมอยากศึกษาให้ลึกขึ้น เล่มนี้เล่าถึงการลุกขึ้นต่อสู้ของประชาชน การปราบปราม และเส้นทางการทวงคืนความยุติธรรมในเวลาต่อมา ผมอยากเข้าใจว่าผู้คนรักษาความทรงจำและสานต่อการต่อสู้อย่างไร จนสร้างความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองได้ เป็นประสบการณ์ที่ผมอยากเรียนรู้ เพื่อนำกลับมาคิดต่อถึงเส้นทางประชาธิปไตยของประเทศไทย

ประวัติศาสตร์รัฐไทยใต้เงาน้ำมัน . เล่มนี้ผมได้มาจากคำแนะนำของทีมงานในบูธ แล้วก็พบว่าเป็นเรื่องที่เชื่อมกับโจทย์ที่ผมสนใจอยู่พอดี หนังสือพาย้อนดูบทบาทของน้ำมันในประเทศไทย ตั้งแต่การเข้ามาของบริษัทต่างชาติ ไปจนถึงการจัดตั้งหน่วยงานด้านน้ำมันของรัฐ ผมอยากเข้าใจว่าระบบพลังงานที่เราใช้อยู่ทุกวันนี้ก่อตัวขึ้นมาจากความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและการเมืองแบบไหน เพราะทุกครั้งที่เราพูดถึงราคาพลังงาน เรากำลังพูดถึงทั้งค่าครองชีพ ต้นทุนธุรกิจ และการจัดสรรผลประโยชน์ในสังคมด้วย การมองย้อนกลับไปจึงน่าจะช่วยให้คิดเรื่องอนาคตพลังงานไทยได้รอบด้านขึ้น

Slow Down: The Degrowth Manifesto . เล่มนี้น่าจะทำให้ผมต้องถกเถียงกับตัวเองพอสมควร โคเฮย์ ไซโตะ เสนอแนวคิด degrowth และตั้งคำถามอย่างจริงจังกับการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างไม่สิ้นสุด รวมถึงความหวังว่า ‘การเติบโตสีเขียว’ จะพาเราผ่านวิกฤตสิ่งแวดล้อมได้ สำหรับผมที่สนใจทั้งการยกระดับเศรษฐกิจและการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด นี่เป็นข้อท้าทายที่อยากทำความเข้าใจ ผมอยากลองทดสอบว่าข้อเสนอที่เราคิดอยู่ตอบโจทย์ข้อจำกัดของทรัพยากรและความเป็นธรรมได้มากแค่ไหน โดยมีคำถามสำคัญว่า เราจะทำให้คนมีชีวิตที่ดีขึ้น พร้อมกับรักษาโลกที่ต้องส่งต่อให้คนรุ่นถัดไปได้อย่างไร

สวนสัตว์กระดาษและเรื่องสั้นอื่นๆ . ทั้งวิทยาศาสตร์ จินตนาการ และเรื่องราวที่เชื่อมกับโลกจีน ทำให้ผมสะดุดตากับรวมเรื่องสั้นเล่มนี้ เคน หลิว ใช้ไซไฟและแฟนตาซีพาไปสำรวจความทรงจำ ความสัมพันธ์ และการปรับตัวของมนุษย์ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง ผมสนใจว่า เมื่อโลกที่เราอยู่เปลี่ยนไปมากๆ ความรู้สึกเป็นตัวเราและความผูกพันกับคนอื่นจะเปลี่ยนตามอย่างไร อยากลองให้เรื่องแต่งพาผมไปเจอคำถามที่อาจยังไม่เคยนึกถึง และได้ทำความรู้จักผู้คนผ่านโลกที่จินตนาการเปิดให้เราเข้าไปครับ

E.P. Thompson: ซ้ายใหม่ ประวัติศาสตร์จากเบื้องล่าง และการต่อต้านของสามัญชน . คำว่า ‘ประวัติศาสตร์จากเบื้องล่าง’ เป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้ผมอยากอ่านเล่มนี้ ธิกานต์ ศรีนารา พาไปรู้จักความคิดของ อี. พี. ทอมป์สัน ที่ให้ความสำคัญกับประสบการณ์ ชีวิต และการต่อสู้ของคนธรรมดา ผมสนใจว่าความรู้สึกไม่เป็นธรรมที่แต่ละคนพบเจอในชีวิต จะค่อยๆ เชื่อมกันเป็นความเข้าใจร่วมและพลังในการเปลี่ยนแปลงสังคมได้อย่างไร เป็นคำถามที่เกี่ยวข้องกับการทำงานการเมืองของผมโดยตรง เพราะความเปลี่ยนแปลงที่เราหวังจะเห็นต้องอาศัยผู้คนจำนวนมากเข้ามาร่วมกำหนดอนาคตด้วยกัน

กระฎุมพีผงาด: ว่าด้วยเจ๊กและผู้คนในสนามความเป็นไทย . ช่วงที่ผ่านมา ผมอ่านเรื่องจีนอยู่หลายเล่ม เล่มนี้ทำให้อยากหันกลับมามองความเป็นจีนที่อยู่ในสังคมไทยให้ลึกขึ้น อาจารย์เกษียรชวนสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างคนจีน ชนชั้น และการเมืองวัฒนธรรม รวมถึงการต่อรองความหมายของคำว่า ‘ไทย’ ประเด็นที่ผมสนใจคือ ใครมีอำนาจกำหนดว่าใครเป็นส่วนหนึ่งของชาติ และผู้คนต้องปรับตัวอย่างไรเพื่อให้มีที่ยืนในสังคม ผมอยากเข้าใจประวัติศาสตร์เหล่านี้ให้มากขึ้น เพราะการสร้างประเทศที่ทุกคนรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมกัน ต้องเข้าใจด้วยว่าเราเคยรวมใครเข้ามาและผลักใครออกไปบ้าง

อู๋เหวย: อกรรมกิริยา . ชา 3 จอก กับหนังสือที่ตั้งใจมอบให้ผม (จะตั้งใจอ่านครับ) - ในงานการเมืองที่มีเรื่องให้ต้องตัดสินใจอยู่ตลอด ภิญโญ ไตรสุริยธรรมา ชวนสำรวจแนวคิดเต๋าผ่านเรื่องเล่าและบทสนทนา ว่าด้วยการกระทำที่สอดคล้องกับจังหวะและเงื่อนไขของสิ่งต่างๆ - น่าจะเข้ากับช่วงจังหวะที่ผมศึกษาจีนจากหลากหลายมุมอยู่พอดี!

Entangled Life: เห็ดไฉนใยรา เล่มนี้ชวนให้รู้จักเครือข่ายอีกแบบหนึ่งที่อยู่ในโลกของเห็ดรา เมอร์ลิน เชลเดรก พาไปสำรวจสิ่งมีชีวิตที่เรามักมองไม่เห็น แต่มีความสัมพันธ์กับพืช สัตว์ และชีวิตของเราอย่างลึกซึ้ง ผมอยากรู้ว่าการมองโลกผ่านเห็ดราจะทำให้เราเข้าใจการพึ่งพากันของสิ่งมีชีวิตต่างไปจากเดิมอย่างไร เป็นเล่มที่หยิบมาเพราะอยากเปิดพื้นที่ให้ความสงสัยล้วนๆ - ขยายมุมมองจากเล่ม What a Plant Knows ซูมลงไปดูในโลกของเห็ดและเชื้อราครับ <3 ^^

Genesis: ปฐมกาลแห่งเอไอ . ผมสนใจ AI ทั้งในฐานะคนที่เคยทำงานด้านซอฟต์แวร์ และคนที่ต้องคิดเรื่องนโยบายระดับประเทศ เล่มนี้นำมุมมองด้านการเมืองระหว่างประเทศของ เฮนรี คิสซินเจอร์ มาคุยกับโลกเทคโนโลยีของ เอริก ชมิดต์ และ เครก มันดี เพื่อสำรวจว่า AI จะเปลี่ยนมนุษย์และสังคมอย่างไร ยิ่ง AI มีบทบาทในการตัดสินใจมากขึ้น คำถามว่าใครกำหนดกติกาและใครรับผิดชอบต่อผลที่เกิดขึ้นก็ยิ่งสำคัญ ผมอยากอ่านเพื่อนำมาคิดต่อว่า ประเทศไทยควรเตรียมทั้งคนและรัฐให้พร้อมอย่างไร เป้าหมายที่ผมสนใจคือทำให้ความก้าวหน้านี้ช่วยเพิ่มความสามารถและคุณภาพชีวิตให้คนส่วนใหญ่ได้จริง

ญี่ปุ่นในวันธรรมดา: ข้าว ชา และความทรงจำ . ในกองหนังสือปีนี้ ต้องมีพื้นที่ให้เรื่องธรรมดาๆ อยู่ในการอ่านของผมด้วย เล่มนี้รวบรวมเรื่องเล่าจากนักเขียนญี่ปุ่น 10 คน ผ่านอาหาร เครื่องดื่ม และความทรงจำในชีวิตประจำวัน มาดูกันว่าข้าวหนึ่งมื้อหรือชาหนึ่งถ้วย จะพาเราไปรู้จักชีวิตของใครสักคนได้มากแค่ไหนกันครับ

The Game is On: เกมเปิดโลกเปลี่ยน . เกมหนึ่งเกมพาเราไปได้ไกลแค่ไหน - โยฮันนา เพียร์เคอร์ ชวนมองศักยภาพของเกมตั้งแต่การศึกษา วิทยาศาสตร์ ไปจนถึงการแพทย์ ผมอยากอ่านเพื่อเข้าใจว่า อะไรในเกมทำให้คนยอมลองผิดลองถูก และกลับมาพยายามใหม่ได้อีกครั้ง ถ้าเราเข้าใจเรื่องนี้ดีขึ้น ก็น่าจะมีอะไรให้หยิบไปคิดต่อทั้งเรื่องการเรียนรู้และการพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ของไทยครับ

Equality: ความเท่าเทียม . สำหรับผม ความเท่าเทียมเป็นทั้งหลักยึดในการทำงานการเมือง และโจทย์ที่ต้องหาทางทำให้เกิดขึ้นจริง หนังสือเล่มนี้เป็นบทสนทนาระหว่าง โทมาส์ ปิเกตตี กับ ไมเคิล แซนเดล ที่เชื่อมเรื่องการกระจายความมั่งคั่งเข้ากับศักดิ์ศรีของคนและอำนาจทางการเมือง ผมอยากอ่านเพื่อทบทวนว่า การให้ทุกคนมีโอกาสแข่งขันนั้นเพียงพอแล้วหรือยัง เมื่อเราเริ่มต้นชีวิตด้วยต้นทุนที่ต่างกันมาก และเราจะออกแบบสังคมอย่างไร ให้คนทุกคนมีชีวิตที่ดีและได้รับการเคารพอย่างเท่าเทียมกัน

ตอนไปงานหนังสือระดับชาติที่ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์เมื่อวันเสาร์ ผมได้หนังสือมาไม่ใช่หลายเล่ม แต่หลายถุงทีเดียว! 
.
และตามที่เคยบอกไว้ครับ ผมเลือกหนังสือ 16 เล่มมาแนะนำป้ายยาให้อ่านกัน ตามรายชื่อนี้เลยครับ
.
1. Equality: ความเท่าเทียม
.
2. The Game is On: เกมเปิดโลกเปลี่ยน
.
3. ญี่ปุ่นในวันธรรมดา: ข้าว ชา และความทรงจำ
.
4. Genesis: ปฐมกาลแห่งเอไอ
.
5. Entangled Life: เห็ดไฉนใยรา
.
6. อู๋เหวย: อกรรมกิริยา
.
7. กระฎุมพีผงาด: ว่าด้วยเจ๊กและผู้คนในสนามความเป็นไทย
.
8. E.P. Thompson: ซ้ายใหม่ ประวัติศาสตร์จากเบื้องล่าง และการต่อต้านของสามัญชน
.
9. สวนสัตว์กระดาษและเรื่องสั้นอื่นๆ
.
10. Slow Down: The Degrowth Manifesto
.
11. ประวัติศาสตร์รัฐไทยใต้เงาน้ำมัน
.
12. ควังจู Uprising: เผด็จการปราชัย ประชาธิปไตยผลิบาน .
13. ทะเลสาบน้ำตา
.
14. On Anglo-American: ว่าด้วยแนวคิดแบบแองโกล-อเมริกัน
.
15. Ametora: ศิลปะแห่งการแต่งตาม
.
16. Marx in New Light: มาร์กซ์ในมุมใหม่