Murat

Solana’da birbiri ardınca meme tokenler çıkarken, biz de Solana’nın token altyapısını ve Solana ağında nasıl yeni bir token çıkaracağınızı inceleyelim: 1. @phantom vb. web3 cüzdanlarınızı açtığınızda gördüğünüz SOL, USDC gibi varlıklarınız aslında cüzdanınızın içinde değil, ilgili blockchain ağında bir yerlerde tutulurlar ancak siz sanki cüzdanınızın içindeymiş gibi görürsünüz. 2. Yani gerçek hayatta deri cüzdanlarınızı açtığınızda gördüğünüz kağıt paralar gibi değiller. Diyelim ki iki farklı bankada Lira ve Dolar tutuyorsunuz, bu bankalardaki paranız bankanın sistemlerinde sizin adınıza açılmış hesaplarda tutulur ve deri cüzdanınızı açtığınızda paranızı değil bu iki bankanın hesap kartını görürsünüz, kartlar ise o paralara sahip olduğunuzu gösterir. Web3 cüzdanınız da buna benzer, içinde SOL, USDC var gibi gözükür ama onlar sizin cüzdanınızda tuttuğunuz banka hesap kartlarınıza benzer, nasıl ki Lira ve Dolarlarınız banka sistemlerindeki hesaplarda tutuluyorsa Solana’da da SOL ve USDC leriniz blockchain ağında sizin web3 cüzdanınıza bağlı hesaplarda tutulur. 3. Aslında teknik olarak hiçbir zaman bir web3 cüzdana ihtiyaç yoktur, çünkü cüzdanlar sadece bir arayüzden ibarettir; yapılma amaçları her kesimden insanın kolaylıkla kullanmasını sağlamak, hatta @getclave gibi babaannenizin bile kolayca kullanabilmesini sağlamaktır. 4. Bildiğiniz gibi bankalarda Lira, Dolar, Euro vb her farklı para birimi için sizin adınıza farklı hesaplar açılır; Liranız varsa Lira hesabı açılır, Dolarınız varsa Dolar hesabı açılır vs. ve varlıklarınız ilgili hesapta tutulur. Solana’da da aynı mantık işler; cüzdanınızda gördüğünüz her bir token yukarıda da görüldüğü gibi Solana blokzincirinde “Associated Token Account” denilen ve kısaltması “ATA” olan, Türkçeye “ilişkili token hesabı” olarak çevrilebilecek hesaplarda tutulur. “İlişkili” denmesindeki amaç sizin web3 cüzdanınız ve tuttuğunuz tokenle ilişkili (bağlı) olmasıdır. 5. Yukarıdaki resimde USDC token hesabının bilgilerini görebilir ve ayrıntılı olarak inceleyebilirsiniz. Bir ATA hesabı oluşturmak için kişisel cüzdan adresiniz ve ilgili tokenin hesap adresi kullanılarak kriptografik işlemlerle yeni bir adres elde edilir. Örneğin USDC için cüzdan adresiniz ve USDC nin yukarıdaki resimde gördüğünüz hesap adresi kullanılarak sizin cüzdana özel bir “USDC ATA” oluşturulur ve sahip olduğunuz bütün USDC ler bu ATA da tutulur. JUP tokene sahipseniz yine cüzdan adresiniz ve JUP token hesabının adresi kullanılarak size özel bir JUP ATA oluşturulur ve bütün JUP tokenleriniz orada tutulur. Bütün bu ATA hesapları size özeldir çünkü sizin cüzdan adresiniz kullanılarak oluşturulmuştur. 6. Diyelim ki Mete sıfırdan yeni bir web3 cüzdanı açtı, başlangıçta içerisinde hiç bir token olmayacağı için Solana ağında Mete’nin cüzdanına bağlı hiçbir ATA hesabı olmayacaktır. Diyelim ki Berkay Mete’nin bu yeni cüzdan adresine USDC göndermek istedi, o zaman Mete’nin bu yeni cüzdanının adresi ile USDC tokeninin hesap adresi kullanılarak ağ üzerinde Mete’ye özel sıfırdan yeni bir USDC ATA hesabı oluşturulur ve Berkay’ın gönderdiği USDC tokenler bu hesaba yatırılır. 7. Mete cüzdanında daha önceden USDC tutmuşsa zaten zincir üstünde onun cüzdan adresiyle ilişkili bir USDC ATA var olduğu için yeni bir tane daha oluşturulmaz, mevcut hesaba yatırılır. Cüzdanındaki bütün USDC tokenlerini harcamış olsa bile ilişkili USDC ATA hesabı silinmez, ağ üzerinde tutulmaya devam eder. 8. Mete ile Berkay arasındaki bütün token alışverişleri zincir üstündeki (on-chain) ATA hesapları arasında gerçekleşir. Madem ki alış-verişler bu ATA hesapları arasında oluyor, o zaman web3 cüzdan hesabınız teknik olarak ne işe yarıyor? 9. Web3 cüzdan hesabınız tıpkı sizin banka hesap kartınız gibidir, banka kartı ile bütün hesaplarınıza erişebilir ve para çekme/gönderme vb işlemleri yapabilirsiniz ve bunu sizden başkası yapamaz, yani otorite sizsiniz çünkü kartın şifresini sadece siz biliyorsunuz. Web3 cüzdanınız da buna benzer, cüzdan sahibi “private key” yani “gizli anahtar” a sahip olduğu için al/sat/gönder vb gibi bütün işlemleri yapabilen otoritedir. Not: Solana'nın yerel kripto para birimi olan SOL, bir token yapısında olmadığı için ATA hesabı oluşturulmaz, sahip olduğunuz SOL varlıklar "System Account" adlı hesapta tutulur. Ancak token yapısında olan "Wrapped SOL (WSOL)" adlı bir token çıkarılmıştır. Şimdi sıfırdan yeni bir token nasıl oluşturulur ona bakalım: ⤵️

Solidity ile yazılıp derlenen bir kontrat EVM' e bytecode formatında kaydedilir. Peki bu bytecode'u geri dönüştürerek (decompile) kontratın orijinal kodlarını elde edebilir miyiz? Cevap: Evet. Rust ile geliştirilen ve bunu mümkün kılan "Heimdall" adlı projeye hızlıca göz atalım.

Rust'ın hız ve güvenliğini arkasına alarak geliştirilen, modüler yapıda ve verimli, yepyeni bir Ethereum yürütme katmanı (execution layer) olsun ister miydiniz? O halde geliştirilmekte olan "Reth" yani "Rust Ethereum" projesine hızlı bir göz atalım: