เข้าใจทุกมุมในโควต ขอออก คหสต บ้างนะ ผู้ป่วยจิตเวชหลายคนไม่ได้รู้ตัวมากพอที่จะเข็นตัวเองไปอีอาร์ได้จริง ๆ และสังคมไทยทำให้รู้สึกว่าความอ่อนแอเป็นเรื่องที่ “ใคร ๆ ก็ต้องผ่านไปให้ได้ ไม่ได้ก็ตาย ๆ ไปซะ” มันกลายเป็นว่าผู้ป่วยหลายคนไม่ใช่แค่ไม่รู้ตัว แต่ต้องเลือกว่า จะอยู่ หรือ จะไป เท่านั้น คนที่บอกว่า ก็ จขทว พูดแบบนั้น ไม่ใจร้ายกับพยาบาลเหรอ คำพูดไม่น่ารักแน่นอน แต่สำหรับผู้ป่วยแล้ว นี่น่าจะเป็น signal เพียงไม่กี่อย่างที่ผู้ป่วยพอจะแสดงออกได้ว่าไม่ไหวจริง ๆ ถ้าใครได้รับการฝึกโปรโตคอลให้รับรู้ sign ได้ เค้าเข้าช่วยเหลือแน่นอน เพราะงั้น ระบบพัง ถูกต้องแล้ว แล้วระบบต้องเป็นยังไง? ก็จะวนไปที่เรื่องเดิม ๆ ที่บุคลากรทางการแพทย์หลายคนออกมาพูดบ่อย ๆ เช่น การจัดการงบ การรักษาคนไม่ให้ออกนอกระบบ สวัสดิการและสวัสดิภาพ ฯลฯ รวมไปถึงการรองรับงาน เพื่อให้คนที่เรียนด้านนี้มีความมั่นใจพอว่าปลายทางที่เค้าจะได้เข้ามาทำงานไม่ใช่นรกรอนับวันออกน่ะ ระบบการศึกษาที่ให้คนตระหนักรู้เรื่องการดูแลสุขภาพตัวเองก็สำคัญ และรวมไปถึงแคมเปญสุขภาพทั้งหลายเพื่อปรับทัศนคติและกำจัดมายาคติของสังคม ก็ต้องทำไปพร้อมกัน ทุกเรื่อง “เริ่มที่ตัวเอง” ไม่ได้เสมอไปนะ