"Futbol kapitalist düzenin afyonudur" şeklinde özetlenebilecek olan aşağıdaki yaklaşım, futbolun insanları gündelik hayatın sıkıntılarından uzaklaştıran ve mevcut düzenin sürmesine katkıda bulunan yönünü yakalar ama meseleyi fazla kolay açıklıyor. Futbol elbette bir kaçış, bir aidiyet ve zaman zaman da kitleleri oyalayan bir eğlence ve bu eğlencenin devamlılığını sağlayan, bunu nakite çeviren bir sektör olabilir. Fakat bunun karşısına neyi koyabiliriz? Siyasal eylemi koyabilir miyiz? Çünkü siyasal alanın dışında durduğunu veya iktidara muhalif olduğunu sanan figürler bile çoğu zaman düzenin sınırları içinde hareket eder ve bunun anlaşılması için sadece gerekli zamanın geçmesine ihtiyaç vardır. 3 yıl önceki cumhurbaşkanlığı seçimindeki muhalefetin adayı şu an nerede? Daha öncekiler nerede? En açık örnek bu. Onların itirazları, vaatleri ve mücadeleleri sistemin işleyişine eklemlenmedi mi? Seçimler, mitingler, kampanyalar ve siyasal kimlikler insanlara değişimin mümkün olduğu duygusunu verir. Dönemsel olarak insanlar bunlara inanır. Bu türden bir duygu ve inanç bütünüyle sahte değildir ve bazen siyasal mücadele gerçek sonuçlar da doğurabilir. Ancak itirazın belirlenmiş kurallar içinde ifade edilmesi, düzenin kendisini de yeniden üretir. Öfke sandığa, umut kampanyaya, dayanışma parti aidiyetine çevrilir. İnsanlar değişim için harekete geçerken, çoğu kez mevcut düzenin sunduğu araçlarla düşünmeye ve davranmaya başlar. Daha da kötüsü ve insanı karamsar kılansa görünürdeki siyasal eylemin kendisinin de tıpkı futbol veya diğer eğlence sektörleri gibi bir afyona dönüşmüş olmasıdır. Bu yüzden afyon etkisini yalnızca futbol tribünlerinde aramak eksik kalır. Handiyse, en kör göze parmak örnek bu olduğu için, yani futbol taraftarları "futblun bir afyon olmadığını" savunamayacakları için (çoğun böyle bir dertleri zaten yoktur) onları hedefe almak kolay. Aynı şey, türlü siyasal, ekonomik ve toplumsal sorunlar yaşanırken kendisini "sadece" edebiyata, felsefeye, sanata veya bu türden, hani ilkin afyon olarak yorumlanamayacak bir şeye, baleye mesela, operaya, sahne sanatlarına adayan kişilere de söyleyemez miyiz? "Ülkede şu şu sorunlar varken, sen AKM'de Puccini'nin operasını izlemeye gidiyorsun?" Bu denilemez mi? Siyasetin ve siyasî mücadelenin kendisinin uyuşturucuya dönüştüğü bir zeminde futbola gelene kadar o kadar çok şey söylenebilir ki? Peki, sen ne yaptın? Takım tutmadın, yerel ve evrensel ölçekte bir sistemin devamlılığı için bir adım attın, güzel, peki başka ne yaptın? Dağa mı çıktın? Protesto mu ettin? Örgütlü bir mücadelenin içinde, her şeyini, yaşamını ve belki sevdiklerini feda mı ettin? Twit attın en fazla, Youtube'da ıvır zıvır konularda canlı yayın videosu çektin. Başka? Bir tarafta ana problemin farklı bir bölümünden kaçtın, öbür tarafta başka bir bölümüne tutuldun. Sen de taraftarlardan farklı durumda değilsin, Seneca'nın haklı metaforunda geçtiği gibi, herkes aynı hastanedeki hastalara benziyor. Kiminin durumu ağır, kimininki hafif. Ancak bu noktada karamsarlığımızı bir anlığına askıya alıp, insan eyleminin doğasına dair elzem bir şerh düşmek zorundayız. Dünyanın ve tarihin o tuhaf, öngörülemez işleyişi tam da burada, "eylemsizlik" veya sisteme entegre bir "oyalanma" sandığımız şeyin göbeğinde de bir anlam kazanabilir. En edilgen, en uyuşuk, kapitalist çarklara en uyumlu görünen eylemin bile kendi içinde sakladığı, yıllar, hatta on yıllar sonra filizlenecek beklenmedik politik sonuçları olabilir. Bu yüzden yukarıdaki yaklaşıma ters düşecek şekilde, şöyle demek istiyorum: Baleyle veya operayla ilgilenmenin de, futbol maçı izlemenin de politik bir eylem olabildiği ve bu minvalde neticeler doğurduğu durumlar olabilir. Puccini operası, görünürde burjuva bir kaçış, elitist bir uyuşma hali iken, zihnin derinliklerinde öyle bir estetik ve etik itiraz biriktirir ki, yarın öbür gün bambaşka bir kuşağın en radikal eyleminin ruhunu besler. Keza başka bir futbol fanatiği veya yorumcusu da, Maradona'nın eyleme döktüğü "Tanrı'nın Eli"ni kuralları çiğneyerek, kurnazlıkla, el altından sömürgeciyi kandırmak olarak yorumlayabilir, ki bu minvalde metinler okuduk. Yaşamdaki her olay ve eylemin politik bir anlamı vardır, önemli olan bu konuda sakin ve derin bir okuma yapabilmektir. Daha önce bu konuyla ilgili şu yazıyı yazmıştım: xitter.cf/jimithekewl/status/196…