Dalekowschodnie Refleksje - Jacek Wachowiak

PrzewodzikHistoryczny PrzewodzikKartograficzny Wszyscy zapewne wiedzą, że Polska miała pewien epizod „wojenny” z Japonią – w grudniu 1941 roku, po ataku na Pearl Harbor, rząd RP, jako lojalny sojusznik USA, również wypowiedział wojnę Japonii i było to jedyne państwo, któremu wypowiedzieliśmy wojnę w XX wieku. „Konflikt” trwał 16 lat, bo dopiero w 1957 roku udało się sprawy uregulować, ale nasza kochana ojczyzna nie była jedyną, która weszła w, tak naprawdę wirtualny i dość groteskowy, konflikt na odległość z Japonią. Otóż w 1904 roku, po tym jak wybuchła wojna rosyjsko-japońska malutka Czarnogóra, która była wówczas niepodległym krajem, solidaryzując się z Rosją wypowiedziała wojnę krajowi z Dalekiego Wschodu. Deklaracja ta była w dużej mierze symboliczna, gdyż Czarnogóra nie dysponowała znaczącym potencjałem militarnym, aby zaangażować się w jakąkolwiek realną walkę z Japonią. Traktat z Portsmouth, który zakończył wojnę rosyjsko-japońską w 1905 roku, o Czarnogórze w ogóle nie wspominał, co doprowadziło do tego, że „konflikt zbrojny” między tymi krajami trwał w najlepsze przez następne… 100 lat. W tym czasie Czarnogóra zniknęła jako niepodległe państwo, a o sprawie przypomniano sobie dopiero w 2006 roku, kiedy to kraj ten ponownie stał się samodzielnym bytem, a Japonia postanowiła go uznać. Stan wojny między oboma krajami został w końcu formalnie zakończony po wizycie japońskiej delegacji w Podgoricy i podpisaniu odpowiednich dokumentów.

PrzewodzikHistoryczny PrzewodzikKsiążkowy (wypisy) Tego dnia w 1945 cesarz Hirohito zwołał posiedzenie gabinetu na którym zapowiedział kapitulację Japonii oraz nagrał przemówienie do narodu, które wyemitowano w radiu następnego dnia w południe: „Gdy 14 sierpnia niebo na wschód od Tokio zaczęło się rozjaśniać, wysoko w górze samotny B-29 nadleciał z buczeniem nad centrum miasta, wyrzucając z siebie sznur pocisków. Wybuchały jeden po drugim, rozrzucając chmury powiewających ulotek. Ich tekst został pospiesznie nakreślony w Waszyngtonie przez Biuro Informacji Wojennej, przetłumaczony na japoński i przesłany radiofotograficznie na Saipan. DO NARODU JAPOŃSKIEGO Dziś amerykańskie samoloty nie zrzucają na Was bomb. Zamiast nich zrzucają ulotki, ponieważ Rząd Japoński zaproponował kapitulację, a każdy Japończyk ma prawo znać warunki tej propozycji i odpowiedź, jakiej udzielił Rząd Stanów Zjednoczonych w imieniu własnym, Brytyjczyków, Chińczyków i Rosjan. Rząd Wasz ma obecnie szansę natychmiastowego zakończenia wojny. Dalej przytoczone zostało japońskie warunkowe przyjęcie proklamacji poczdamskiej, a także odpowiedź Byrnesa. Markiz Kido zaniósł jedną z ulotek, która spadła na terenach pałacowych, do obunko. Oznajmił cesarzowi, że gdyby wpadły one w ręce żołnierzy, nic nie wiedzących o negocjacjach, mogłyby wywołać powstanie. Jego Cesarska Mość powinien był niezwłocznie zwołać konferencję cesarską, aby powiadomić członków rady o zdecydowanym pragnieniu natychmiastowego zakończenia wojny. Cesarz przejrzał ulotkę i nakazał strażnikowi tajnej pieczęci natychmiast odszukać Suzukiego. Szczęśliwym trafem premier był już w przedpokoju. Stwierdził, że w obecnych okolicznościach za wiele czasu zajmie zdobycie pieczęci obu szefów sztabów; zamiast tego musiałby poprosić cesarza, aby zdobył się na bezprecedensowy krok zwołania konferencji cesarskiej na mocy własnego autorytetu. Kido dostrzegł konieczność tak nadzwyczajnego działania. Ponadto uznał za konieczny inny bezprecedensowy krok: zamierzał towarzyszyć Suzukiemu w czasie spotkania z cesarzem. Nigdy wcześniej strażnik tajnej pieczęci nie był obecny na prywatnej audiencji premiera u monarchy. Jego Cesarska Mość nie tylko zgodził się zwołać posiedzenie na 10:30, ale posunął się znacznie dalej. W razie impasu zamierzał wydać rządowi „rozkaz” przyjęcia warunków noty Byrnesa. (…) Obrady ledwo się rozpoczęły, gdy ogłoszono, że uczestnicy będą musieli przenieść się całą grupą do aneksu obunko na nadzwyczajną konferencję cesarską – pierwsze spotkanie w pełnym składzie z udziałem cesarza od czasu owego historycznego z 1 grudnia 1941 r. Nie dano im nawet czasu przebrać się w formalną odzież; minister uzbrojenia, przykładowo, musiał pożyczyć krawat od urzędnika Dworu Cesarskiego i poprosić ministra opieki społecznej o jego zawiązanie. Po raz drugi w ciągu pięciu dni siły zbrojne zostały wmanewrowane w konfrontację, na którą nie były gotowe, a na Suzukiego spadł główny ciężar ich rozżalenia. Gdy wkroczyli do tajnej podziemnej sali obrad, zorientowali się, że stoły usunięto, a na ich miejsce wstawiono dwa długie rzędy krzeseł, aby pomieścić więcej uczestników. Czekali niecierpliwie w parnym, klaustrofobicznym pomieszczeniu. Około 10:50 cesarz w mundurze armii i białych rękawiczkach wkroczył z gen. Hasunumą, swoim głównym wojskowym adiutantem. Suzuki przeprosił cesarza za to, że jego rząd nie zatwierdził jednogłośnie przyjęcia noty Byrnesa. Wskazał trzech głównych rozłamowców – Toyodę, Umezu i Anamiego – po czym poprosił, aby przedstawili swoją argumentację bezpośrednio Jego Cesarskiej Mości. Umezu wzywał do dalszego prowadzenia wojny. Jeśli kapitulacja miała oznaczać kres istoty narodowej, to cały naród należało poświęcić w ostatecznej bitwie. Jego słowom wtórował adm. Toyoda. Dławiący się z emocji Anami chciał walczyć dalej, o ile alianci nie obiecają nieodwołalnie zagwarantować bezpieczeństwa cesarza. Wciąż istniała szansa na zwycięstwo, a jeśli nawet nie, to przynajmniej można by zakończyć wojnę na lepszych warunkach. Cesarz zaczekał, ale nikt inny nie wstał z miejsca. W końcu skinął głową. – Skoro nikt już nie ma nic do powiedzenia – stwierdził – to wyrażę własne zdanie. Chciałbym, byście wszyscy zgodzili się z moimi wnioskami. Starannie wysłuchałem wszystkich argumentów przeciwnych przyjęciu przez Japonię odpowiedzi aliantów w jej obecnej formie, ale nie zmieniłem zdania. Zapoznałem się z warunkami wewnętrznymi oraz międzynarodowymi i doszedłem do wniosku, że nie możemy już dalej prowadzić tej wojny. – Dłonią w rękawiczce otarł łzy z policzków. Widok ten wytrącił z równowagi kilku uczestników, którzy nie zdołali stłumić szlochu. (…) Wszystkie te uczucia są bardzo trudne do zniesienia, ale nie mogę pozwolić, aby moi poddani dalej cierpieli. Pragnę ocalić naród, ryzykując własnym życiem. Jeśli wojna będzie nadal trwać, cały naród legnie w gruzach, zginą kolejne setki tysięcy. Nie mogę tego znieść, a decyzja, którą muszę podjąć, przypomina decyzję cesarza Meiji w czasach potrójnej interwencji, gdy zniósł to, co nie do zniesienia, i wytrzymał to, co nie do wytrzymania. Teraz muszę to uczynić, a my wszyscy winniśmy się zjednoczyć, aby odbudować Japonię jako pokojowo nastawiony kraj”. Znowu zrobił przerwę. Dwaj ministrowie upadli bezwładnie na podłogę”. John Toland „Wschodzące słońce. Schyłek i upadek Cesarstwa Japonii 1936-1945. Tom II”, Oświęcim 2023