XVI. Illetyus

Bu bir Galatasaray yazısı. Galatasaray Spor Kulübü, Eylül 1868’de din, mezhep ve etnik köken ayrımı gözetmeksizin imparatorluğun farklı unsurlarını aynı sıralarda yetiştirme idealiyle kurulan Mekteb-i Sultânî’den neşet etti. Kurum 1856 Islahat Fermanı’nın getirdiği eşitlik prensibi ve Tanzimat devlet adamları Âlî ile Fuad paşaların benimsediği İttihâd-ı Anâsır (unsurların birliği) politikası doğrultusunda şekillendi. Bu çerçevede Osmanlı modernleşmesinin en somut eğitim projesiydi. Mekteb-i Sultânî Nizamnâmesi’nde, farklı din ve cemaatlere mensup çocukların ortak bir eğitim çatısı altında yetiştirilmesi düşüncesi açıkça görülür. Kâğıt üzerinde kalmış bürokratik bir temenniden bahsetmiyoruz. Okulun ilk müdürü Ernest de Salve-Villedieu’nün 1874’te yayımladığı bir yazıya göre, Mekteb-i Sultânî’nin açılışını izleyen ilk günlerde 341 öğrencisi vardı: 147 Müslüman, 48 Gregoryen Ermeni, 36 Rum, 34 Musevi, 34 Bulgar, 23 Latin Katolik ve 19 Katolik Ermeni. De Salve’in aktardığına göre öğrenci sayısı ilk ders yılının sonunda 530’a ulaştı, sonraki yıl ise 600’ü aştı. Bu tabloya Sırp, Karadağlı, Ulah ve Protestan öğrenciler de eklendi. Farklı dinlere inanan ve farklı kültürlerde yetişen çocuklar aynı çatı altında eğitim görüyordu. Okul, bir yandan öğrencilerin dinî aidiyetlerine yer verirken öte yandan onları ortak bir Osmanlılık düşüncesi etrafında buluşturmayı ve devlet hizmetleri için yetiştirmeyi amaçlıyordu. Nitekim okulda Müslüman öğrenciler kendi mescitlerinde ibadetlerini yerine getirirken, gayrimüslim öğrenciler pazar ve yortu günlerinde okul görevlileri (mubassırlar) eşliğinde kendi kilise ve sinagoglarına götürülüyor, yemekhanede ise her inancın perhiz ve helal/koşer hassasiyetine riayet edilirken öğrencilerin etnik gruplaşmalar halinde değil, karma masalarda oturması sağlanıyordu. Amaç, devlete ve topluma donanımlı, bir arada yaşama kültürüne sahip aydın insanlar kazandırmaktı. 1905’te Ali Sami Yen ve arkadaşlarının Mekteb-i Sultânî’de bir edebiyat dersi sırasında kurmaya karar verdiği Galatasaray Spor Kulübü, bu okulun yetiştirdiği öğrencilerin girişimiyle doğdu. Kulübün ilk yıllarındaki kurucu ve sporcu kadrosunda Türk ve Kürt öğrencilerin yanı sıra Bulgar Boris Nikolof, Karadağlı/Sırp kardeşler Milo ve Pavlo Bakiç ile Rum ve Ermeni mekteplilerin yan yana ter dökmesi, Mekteb-i Sultânî’nin 1868’deki kuruluş felsefesinin yeşil sahadaki doğal uzantısıydı. Dolayısıyla Galatasaray’ın geçmişinde yalnızca sportif başarılar yok, farklı dinlerden, dillerden ve kökenlerden insanların eşitlik içinde bir arada bulunmasına dayanan köklü bir eğitim ve aydınlanma geleneği de var. Bugün de Galatasaray taraftarlığı Türklerin, Kürtlerin, Müslümanların, Hıristiyanların, Yahudilerin, inananların ve inanmayanların paylaşabildiği ortak bir aidiyet, geniş bir şemsiyedir. Hem de sadece Türkiye’de değil, dünyanın her yerinde. Bu yüzden Afrika’nın herhangi bir ülkesinde sırtında Galatasaray formasıyla hayata meydan okuyan çocuklar görürsünüz. Elbette bu tarihsel miras, kulübü veya taraftarlarını olası bir ayrımcılık eleştirisinden peşinen muaf tutmaz. Ancak böylesine ağır suçlamalarda bulunurken hem somut kanıtları aramak hem de bu kurucu mirası göz önünde bulundurmak gerekir. Çünkü Galatasaray’ın tarihsel köklerinde insanları kökenlerine göre tasnif edip ayırmak değil, farklılıklarına rağmen ortak bir değer etrafında bir araya getirmek düşüncesi vardır. Her kavim ve topluluk gibi Kürtler de bu tarihin asli parçasıdır. Nitekim Galatasaray Spor Kulübü’nün 4 numaralı kurucu üyesi, “Kürt Celâl” olarak bilinen Celâl İbrahim’di. Diğer Mektepliler gibi, oda Faik Üstünidman’ın öğrencisiydi. Hani, yıllar boyunca Galatasaray’ın formasını terleten, arkadaşı Ruşen Eşref Ünaydın'ın bir yerde “vatan sevgisi aşkın ve taşkın, velî ruhlu ve inanlı”, başka bir yerde “Solda, bir kaplan gibi; yağız, koyu esmer; çetin mi çetin;... Kürt Celâl dediğimiz şehit Celâl İbrahim!...” diyerek andığı, Emin Bülent Serdaroğlu 1912’de Balkan Savaşı’na gidince takımın kaptanı olan ve 1917’de vatan savunmasında şehit düşen Celâl İbrahim... Kaydı bulunan dönemin mektuplarında (bkz. Tahsin Nahit ve aile evrakı) Kürt Celâl'den “Bazı aksi işler yapar ama oğlan zehir gibi” şeklinde bahsedilir (Hem bu alıntı hem de ekteki görseller için bkz. gazeteduvar.com.tr/spor/2020…). Provokatörlerin, ayrımcıların, ırkçıların “fırsat olsa da bizim gibi olmayanlara saldırsak” diyenlerin bolca bulunduğu bu mecrada hepimizin, Kürt Celâl gibi, bazı aksi işler yapsak da zehir gibi olmaya ihtiyacımız var. Yoksa birlikte yaşama irademize ister istemez zarar vereceğiz. Galatasaray hiçbirimizin malı değil, hiçbir din, dil, ırk, soy, zümre, ideoloji, parti onun üzerinde mutlak egemen olamaz. Kendilerini bu kulübün aslî unsuru olarak görüp başkalarını dışlamayı düşünenler olursa, fena halde yanılırlar. Bu şemsiyenin altında herkese yer var, herkes bu ailenin bir parçasıdır. Galatasaray’ı seviyoruz. 🟨🟥