Irina Tosheva

Според ВИ. Една теорија многу слична на теорија на „скршените прозорци" е **теоријата на општествена дезорганизација** (social disorganization), но и **аномијата** на Диркем. Заедничката логика: мали знаци на занемареност се наталожуваат и создаваат механизам на колективно реметање на нормите, при што распадот станува самоодржлив — како топка што тргнува надолу по косина („slippery slope" ефект). **Како тоа се одразува на распадот на општеството, во 3 билета:** **1. Ерозија на неформалната контрола — „никој не се меша, никој не е одговорен"** Прв скршен прозорец (буквално или метафорично — графит, ѓубре, корупција што поминува неказнета) испраќа сигнал дека „овде правилата не важат". Луѓето престануваат да реагираат и да се спротивставуваат на мали прекршоци, а релативната штета се преместува: „ако тие крадат, и јас можам". Ослабнува заедничкиот морален рефлекс, а тоа е првата пукнатина во општествениот договор. **2. Нормално станува абнормалното — дисплаза на мерилото** Кога девијантното однесување се повторува без последици, тоа се „доместицира". Извичувањето од anonym, незаразувањето на очи на корупција, беззаконието како „начин на живот" — сè тоа од аномалија станува норма. Општеството не распаѓа преку една голема катастрофа, туку преку илјадници мали попуштања што никој не ги оценил како опасни. **3. Повлеченост од јавниот простор — губење на заедницата** Луѓето се повлекуваат од заедничкото: не излегуваат, не вложуваат, не веруваат во институции, не плаќаат даноци „бидејќи сите крадат", не учествуваат. Јавниот простор останува на оние што го рушат, институциите губат легитимитет, а заедницата се распаѓа во збир приватни интереси без взаемно доверие — што е всушност крајната фаза на Диркемовата аномија. **Суштината на врската:** и скршените прозорци, и аномијата, и дезорганизацијата велат исто — распадот не доѓа одоздола со еден удар, туку одоздола со толеранција кон ситниот распад. Затоа интервенцијата на време, најмалиот знак на занемареност, е најевтината и најефикасната општествена инвестиција. – at Former Yugoslav Republic of Macedonia