Ile kosztowały artykuły zakupione w MDPI w okresie ewaluacji 2022-2025? Nie mamy dokładnych danych na ten temat, ale możemy zabawić się w małe śledztwo konfrontując dane z RAD-on, Web of Science oraz odpowiedzi na interpelację poselską. Do ewaluacji zgłoszono 37 243 artykuły opublikowane w tym wydawnictwie. Gdyby za wszystkie zapłacono zgodnie z obecnym cennikiem MDPI to całkowity koszt wyniósłby 451 milionów złotych. Jednak wiemy, że w zamian za sporządzenie recenzji wydawnictwo MDPI oferuje vouchery na darmowe publikacje. Niewykluczone również, że przy hurtowych zakupach (np. 20 artykułów dla jednej uczelni) obowiązują hurtowe ceny. Dlatego całkowity koszt jest na pewno znacznie niższy niż te 451 milionów. Możemy spróbować oszacować ten koszt ponieważ w 2024 roku - w odpowiedzi na interpelację poselską - ówczesny minister nauki i szkolnictwa wyższego poinformował, że liczba publikacji i koszty kształtowały się następująco: 2022, 8866 artykułów, koszt 40 145 771,04 zł, 2023, 6094 artykuły, koszt 15 880 831,58 zł. 2024 do października, 2554 artykuły, 3 705 120,05 zł. Całkowite koszty podane przez ministra to 59 731 723 zł. Tyle wydano do października 2024. A w całym okresie 2022-2025? Niestety, odpowiedź na to pytanie nie jest łatwa, ponieważ dane przedstawione przez ministra Wieczorka nie zgadzają się z danymi z systemu RAD-on. Dla roku 2022 RAD-on podaje 14 545 artykułów, czyli o 5679 więcej niż minister, natomiast dla 2023 o ponad 6000 więcej. Dane z RAD-on dobrze zgadzają się z danymi z Web of Science, więc tu raczej nie ma błędu. Co więcej, w danych ministra jest jeszcze jedna zagadka: w 2023 liczba artykułów spadła o 31% w porównaniu do 2022, podczas gdy koszt spadł aż o 60%. Czy MDPI zrobiło jakąś mega promocję? Być może. Ale mam też inną hipotezę, o której niżej. Jeśli wykluczymy możliwość, że instytucje naukowe wprowadziły ministra w błąd co do liczby i kosztów publikacji oraz że minister wprowadził w błąd posłów, to pozostaje tylko jedna możliwa przyczyna rozbieżności między słowami ministra a danymi RAD-on. Choć minister mówił o "liczb[ie] artykułów naukowych (...) które zostały opublikowane w czasopismach naukowych wydawanych przez wydawnictwo MDPI" to w rzeczywistości miał na myśli jedynie te artkuły w MDPI, za które zapłacono ze środków publicznych. Przyjmując to założenie, całkowitą liczbę artykułów w roku 2024 możemy oszacować na 3299, zaś koszt na 4 785 946 zł. Dla 2025 przyjmujemy ten sam współczynnik artykułów opłaconych z budżetu do artykułów w RAD-on czyli 28.9% i na tej podstawie szacujemy liczbę publikacji na 3 429, zaś całkowity koszt na 4 974 372 zł. W sumie, koszt w latach 2022-2025 możemy estymować na 65.8 miliona złotych. Jednak w dalszym ciągu nie mamy rozwiązania zagadki: skąd tak wielki spadek kosztów w 2023 i 2024, pomimo tego, że w RAD-on w każdym z tych lat jest ok. 12 tysięcy artykułów, czyli jedynie kilkanaście procent mniej niż w 2022? Pamiętajmy, że właśnie w 2023 wybuchł skandal z masowymi publikacjami w MDPI. Możliwe, że uczelnie przyjęły następującą strategię: kto może płacić voucherami, ten płaci, natomiast pozostałe artykuły kupuje się przez pośredników: np. fundacje uczelniane. Wtedy uczelnie nie muszą się spowiadać ministrowi, bo te zakupy już nie są z pieniędzy publicznych (formalnie rzecz biorąc). Oczywiście moja hipoteza może być fałszywa. Być może MDPI postanowiło publikować 70% artykułów za darmo albo ich publikację sponsorują zagraniczni współautorzy (których nie ma w większości artykułów). Jednak jeśli hipoteza o finansowaniu innymi kanałami jest prawdziwa to górna granica przedziału całkowitych wydatków powinna się opierać na danych z 2022, jako ostatnich wiarygodnych. Uwzględniając stosunek liczby publikacji podanych przez ministra do liczby publikacji w WoS z tego roku oraz liczbę publikacji z WoS dla lat 2023-2025 pomnożoną przez średnią wartość kosztu z 2022 uzyskujemy górną granicę oszacowania, czyli 137.9 miliona złotych. Te kwoty (65.8 - 137.9 mln zł) podzieliłem między dyscypliny proporcjonalnie do liczby publikacji w każdej z nich. Ministerstwo nie udostępniło nam danych o slotach, więc jeśli jedna publikacja została zgłoszona do kilku dyscyplin, to każdej przypisałem równą część kosztu.